การดำเนินงานโครงการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปวัฒนธรรมสู่การสร้างมูลค่า อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี (กิจกรรมย่อยที่ 1 พริกพรานปรุงรสชนิดก้อน และกิจกรรมย่อยที่ 2 การศึกษาข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น และยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปวัฒนธรรมสู่การสร้างมูลค่าด้วยการแปรรูปผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี) ได้เสร็จสิ้นลุล่วงเป็นที่เรียบร้อยตามแผนงานและกรอบระยะเวลาที่กำหนด ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนมีนาคมพ.ศ. 2569 โดยโครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการศึกษาค้นคว้าและพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปวัฒนธรรม และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนในจังหวัดเพชรบุรี  โดยร่วมกับชุมชนบ้านพูพลู ตำบลยางน้ำกลัดใต้อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี ด้วยการนำพริกพรานมาเป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์พริกพรานปรุงรสชนิดก้อน และทำพริกแกงอบแห้ง เพื่อการเพิ่มมูลค่าของวัตถุดิบในท้องถิ่น

การดำเนินงานโครงการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปวัฒนธรรมสู่การสร้างมูลค่า อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี (กิจกรรมย่อยที่ 3: การสร้างสรรค์และพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผ้าทอพื้นถิ่น อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี) ได้เสร็จสิ้นลุล่วงเป็นที่เรียบร้อยตามแผนงานและกรอบระยะเวลาที่กำหนด ระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 โดยโครงการนี้มีเป้าหมายสำคัญในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และต่อยอดภูมิปัญญาผ้าทอมือกะเหรี่ยงดั้งเดิม ผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ร่วมกัน (Co-creation) ระหว่างคณาจารย์ นักศึกษา และกลุ่มช่างทอผ้าในพื้นที่เป้าหมายอย่างใกล้ชิด

         มิติที่โดดเด่นของโครงการนี้คือ การบูรณาการองค์ความรู้จากห้องเรียนสู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่ โดยได้เชื่อมโยงการดำเนินงานเข้ากับรายวิชา "ออกแบบด้วยคอมพิวเตอร์พื้นฐาน" และรายวิชา "ปฏิบัติการออกแบบ" ก่อให้เกิดต้นแบบการจัดการเรียนการสอนที่เปลี่ยนภาพทฤษฎีในติตราสารไปสู่การแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน กระบวนการนี้ทำให้นักศึกษาได้พัฒนาทักษะวิชาชีพของตนเองควบคู่ไปกับการเรียนรู้และทำงานร่วมกับช่างทอผ้ากะเหรี่ยงในท้องถิ่น ส่งผลให้เกิดการสืบค้น รวบรวม และบันทึกจัดเก็บองค์ความรู้ดั้งเดิมอย่างเป็นระบบ ทั้งในส่วนของกระบวนการทอกี่เอวโบราณ และความหมายอันลึกซึ้งของลวดลายผ้าทอดั้งเดิมที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะของชาวกะเหรี่ยงหนองหญ้าปล้องเพื่อไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลา

         จากการรวบรวมทุนทางวัฒนธรรมดังกล่าว คณะทำงานได้ร่วมกันเปลี่ยนผ่านภูมิปัญญาดั้งเดิมไปสู่นวัตกรรมร่วมสมัย นำไปสู่การผลิตชิ้นงานผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่มีความทันสมัย มีดีไซน์ที่สอดรับกับวิถีชีวิตปัจจุบัน และตอบโจทย์ความต้องการของตลาดในเชิงพาณิชย์ได้อย่างเป็นรูปธรรม ผลสัมฤทธิ์ในครั้งนี้ส่งผลให้สมาชิกชุมชนเป้าหมายได้รับการยกระดับและพัฒนาทักษะฝีมืออย่างชัดเจน ตลอดจนเกิดช่องทางการสร้างรายได้ใหม่ ๆ ที่ช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจฐานรากและส่งเสริมการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน

          ในท้ายที่สุด โครงการนี้ไม่เพียงแต่จะสร้างคุณค่าในมิติตัวผลิตภัณฑ์และการพัฒนาคนเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือที่เหนียวแน่นและเป็นระบบระหว่างสถาบันการศึกษา ชุมชน และหน่วยงานเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ถือเป็นกลไกสำคัญในการร่วมกันขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และเพิ่มพูนมูลค่าให้กับทุนทางวัฒนธรรมและสิ่งบ่งชี้อันเป็นอัตลักษณ์เฉพาะของจังหวัดเพชรบุรี พร้อมทั้งสร้างผลกระทบเชิงบวกทางสังคมและการลงทุน (SROI) ที่มีความคุ้มค่าและนำประโยชน์กลับคืนสู่สังคมอย่างแท้จริง

     1. ปัญหาเกี่ยวกับอุปกรณ์การทำพริกแกงอบแห้ง เช่น เครื่องอบ เป็นต้น

    2. ปัญหาด้านความไม่สอดคล้องระหว่างวิถีตลาดชุมชนกับระเบียบพัสดุภาครัฐ ในการดำเนินกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นถิ่น จำเป็นต้องใช้วัสดุอุปกรณ์ที่มีอัตลักษณ์เฉพาะของอำเภอหนองหญ้าปล้อง เช่น ด้ายย้อมสีธรรมชาติ อุปกรณ์ทอกี่เอวโบราณ ซึ่งมีแหล่งผลิตและจำหน่ายเฉพาะในกลุ่มช่างฝีมือชาวบ้านหรือร้านค้าขนาดเล็กในชุมชนเท่านั้น ซึ่งกลุ่มเป้าหมายเหล่านี้ไม่มีความพร้อมในระบบเอกสารทางการค้า และไม่สามารถออกใบเสร็จรับเงินที่ระบุข้อมูลครบถ้วนตามเกณฑ์ของกองคลังได้

1. การจัดทำแนวปฏิบัติการเบิกจ่ายสำหรับโครงการบริการวิชาการแก่ชุมชนควรเสนอแนะให้ กองนโยบายและแผน ร่วมกับ กองคลัง ของมหาวิทยาลัย บูรณาการการทำงานร่วมกันในการจัดทำคู่มือหรือแนวปฏิบัติการเบิกจ่ายเงินงบประมาณสำหรับโครงการบริการวิชาการและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมที่ต้องลงพื้นที่ทำงานร่วมกับชุมชนฐานรากเป็นการเฉพาะ ทั้งนี้ เพื่อสร้างกลไกที่ยืดหยุ่นควบคู่ไปกับความถูกต้องตามระเบียบราชการ โดยมีแนวทางสำคัญดังนี้

        -การผ่อนปรนและการยอมรับเอกสารหลักฐานทดแทน สำหรับกรณีการจัดซื้อจัดจ้างวัสดุอุปกรณ์พื้นถิ่น ด้ายย้อมสีธรรมชาติ หรือภูมิปัญญาเฉพาะถิ่นจากร้านค้าชุมชนขนาดเล็กหรือบุคคลธรรมดา เพื่อลดภาระขั้นตอนและระยะเวลาในการจัดทำเอกสารของคณะทำงานและชาวบ้าน

         -การรองรับหมวดรายจ่ายด้านนวัตกรรมและการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาท้องถิ่น ให้มีความชัดเจน (เช่น ค่าธรรมเนียมการยื่นจดลิขสิทธิ์/สิทธิบัตร หรือค่าบริการเทคโนโลยีเฉพาะทาง) เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่เชิงพาณิชย์ได้อย่างเป็นรูปธรรมและไร้รอยต่อในอนาคต