ชื่อกิจกรรม

โครงการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้การจัดการป่าชุมชนคาร์บอนเครดิตบ้านโค้งตาบาง จ.เพชรบุรี

กิจกรรมภายใต้ : 2569 โครงการที่ 28_1 คณะ 1อำเภอ : การเสริมสร้างองค์ความรู้สู่ชุมชน ด้วยการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล (P3.1-Natural Resources & Environment)
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (บริการวิชาการ)
ผู้ดำเนินงาน
1. อาจารย์ ดร.เสาวลักษณ์ วิบูรณ์กาล สาขาวิชารัฐประสาศนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัชชานุช พุ่มทอง สาขาวิชารัฐประสาศนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ดารัณ พราหมณ์แก้ว สาขาวิชารัฐประสาศนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
4. อาจารย์ ดร.ดรุณี ทิพย์ปลูก สาขาวิชารัฐประสาศนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
5. นางสาวศศิวิมล กาหลง ฝ่ายพัฒนาท้องถิ่นและบริการวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
6. นางสาววณิชยา ทองสมนึก ฝ่ายพัฒนาท้องถิ่นและบริการวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
7. นางสาวเกตุษรินทร์ ทองอ่อน ฝ่ายพัฒนาท้องถิ่นและบริการวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
8. นางสาวชนาพร ปิ่นฟ้า ฝ่ายพัฒนาท้องถิ่นและบริการวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
9. นางสาวจรินทร์ธร บรรฤทธิ์ ฝ่ายพัฒนาท้องถิ่นและบริการวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
หลักและเหตุผล

ป่าชุมชนเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของประชาชน ทั้งในด้านการเป็นแหล่งอาหาร แหล่งน้ำ ที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า ตลอดจนช่วยสร้างสมดุลทางสิ่งแวดล้อม ลดการชะล้างพังทลายของดิน และเป็นพื้นที่ซับน้ำฝนที่สำคัญ อีกทั้งยังมีบทบาทในการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และกักเก็บคาร์บอน ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการลดปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศ บ้านโค้งตาบาง จังหวัดเพชรบุรี เป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการจัดการป่าชุมชน เนื่องจากประชาชนในพื้นที่มีความเข้มแข็งและตระหนักถึงคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติ อีกทั้งยังมีพื้นที่ป่าที่สามารถพัฒนาและบริหารจัดการเพื่อสร้างประโยชน์ด้านคาร์บอนเครดิตได้ ซึ่งจะก่อให้เกิดรายได้เสริมแก่ชุมชน สร้างแรงจูงใจในการอนุรักษ์ป่า และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน

         ป่าชุมชนบ้านโค้งตาบาง เป็นพื้นที่ป่าธรรมชาติที่ตั้งอยู่ในเขตบ้านโค้งตาบาง จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งชุมชนร่วมกันดูแล รักษา และใช้ประโยชน์อย่างสมดุลตามหลักการอนุรักษ์ โดยมีการกำหนดกติกา กฎระเบียบ และแนวทางการจัดการร่วมกันของคนในชุมชน เพื่อให้ป่าเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่ยั่งยืน ทั้งในด้านไม้ใช้สอย พืชสมุนไพร ผลผลิตจากป่า และการเป็นแหล่งดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่การเรียนรู้และเป็นต้นแบบของการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่เชื่อมโยงกับระบบเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของชุมชน

         ชุมชนบ้านโค้งตาบางได้พัฒนาการจัดการป่าชุมชนให้เป็นระบบ โดยเน้นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าอย่างยั่งยืน ทำให้สามารถวัดปริมาณคาร์บอนที่ป่ากักเก็บได้ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการเข้าร่วมโครงการ T-VER เมื่อชุมชนผ่านการประเมินและได้รับการรับรอง ปริมาณคาร์บอนที่ป่าชุมชนกักเก็บจะถูกแปลงเป็น คาร์บอนเครดิต ซึ่งชุมชนสามารถขายให้กับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน หรือองค์กรที่ต้องการชดเชยการปล่อยก๊าซเรือนกระจก รายได้จากการขายคาร์บอนเครดิตจะกลับเข้าสู่ชุมชน ใช้สนับสนุนกิจกรรมอนุรักษ์ป่า ฟื้นฟูระบบนิเวศ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่ อีกทั้งยังได้รับการรับรองและได้รับรางวัลจากโครงการ T-VER (Thailand Voluntary Emission Reduction Program) ซึ่งสะท้อนถึงความสำเร็จในการลดก๊าซเรือนกระจกและสร้างคาร์บอนเครดิต

          การพัฒนาศูนย์การเรียนรู้การจัดการป่าชุมชนคาร์บอนเครดิตจึงมีความจำเป็น เพื่อใช้เป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ ถ่ายทอดประสบการณ์ และเป็นต้นแบบการจัดการป่าชุมชนเชิงอนุรักษ์ที่เชื่อมโยงกับการสร้างรายได้จากคาร์บอนเครดิต อีกทั้งยังสามารถใช้เป็นฐานการเรียนรู้สำหรับประชาชน เยาวชน หน่วยงานภาครัฐ เอกชน และผู้ที่สนใจ ซึ่งในปีพ.ศ.2568 มีกลุ่มผู้สนใจเข้ามาศึกษาดูงานเกี่ยวกับป่าชุมชนคาร์บอนเครดิต ดังนี้

ครั้งที่

วันที่

หน่วยงาน

จำนวน (คน)

1

25/01/2568

สาขาวิชาพัฒนศึกษา ภาควิชานโยบายฯ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

30

2

06/02/2568

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (นบ.ก.ทส.) รุ่นที่ 4

60

3

22/02/2568

คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

5

4

04/03/2568

ผู้ตรวจราชการสำนักนายกรัฐมนตรี

15

5

21/03/2568

ฝ่ายพัฒนาลุกค้าและชุมชน ธกส.

20

6

27/05/2568

สำนักงานเกษตรอำเภอท่ายาง

10

7

28/05/2568

สำนักงานเกษตรจังหวัดเพชรบุรี

7

8

29/05/25568

สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

28

9

14/08/2568

สำนักงาน ป.ป.ช จังหวัดเพชรบุรี

10

10

14/08/2568

สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้

15

11

15/08/2568

สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดอุบลราชธานี

60

12

28/08/2568

เทศบาลตำบลบางปลาม้า อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี

150

13

03/09/2568

โรงเรียนเพลินพัฒนา กรุงเทพมหานคร

54

14

04/09/2568

โรงเรียนเพลินพัฒนา กรุงเทพมหานคร

86
วัตถุประสงค์

1. เพื่อสร้างการตระหนักรู้ด้านการจัดการทรัพยากรในชุมชน การหมุนเวียนการใช้ประโยชน์ของทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ให้เกิดประสิทธิภาพ

2. พัฒนายกระดับศูนย์การเรียนรู้ป่าชุมชนบ้านโค้งตาบาง สู่ชุมชนคาร์บอนเครดิตแบบครบวงจร

พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ท่าไม้รวก ท่ายาง เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 1) 1 ต.ค. 2568 - 30 ก.ย. 2569

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

เจ้าหน้าที่ชั่วคราวประจำโครงการ

วิธีการดำเนินงาน (Process)

จ้างเจ้าหน้าที่ประจำโครงการ เริ่มตั้งแต่ วันที่ 1 กันยายน พ.ศ.2568 - 30 กันยายน พ.ศ.2569

ผลผลิต (Output)

1. เดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 เบิกค่าจ้างเจ้าหน้าที่ประจำโครงการฯ เป็นเงิน 18,000 บาท / ค่าประกันสังคม 750 บาท รวมเป็นเงิน 18,750 บาท

2. เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2568 เบิกค่าจ้างเจ้าหน้าที่ประจำโครงการฯ เป็นเงิน 18,000 บาท / ค่าประกันสังคม 750 บาท รวมเป็นเงิน 18,750 บาท

3. เดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 เบิกค่าจ้างเจ้าหน้าที่ประจำโครงการฯ เป็นเงิน 18,000 บาท / ค่าประกันสังคม 750 บาท รวมเป็นเงิน 18,750 บาท

4. เดือนมกราคม พ.ศ. 2569 เบิกค่าจ้างเจ้าหน้าที่ประจำโครงการฯ เป็นเงิน 18,000 บาท / ค่าประกันสังคม 875 บาท รวมเป็นเงิน 18,875 บาท

ผลลัพธ์ (Outcome)

ผลกระทบ (Impact)

รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

งบประมาณที่ใช้ (Budget)

75,125.00 บาท / Baht

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 2) 1 ก.พ. 2569 - 30 มิ.ย. 2569

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

นักศึกษาทุกชั้นปีที่ต้องการทำงานระหว่างเรียน 6 คน

วิธีการดำเนินงาน (Process)

ผลผลิต (Output)

-

ผลลัพธ์ (Outcome)

ผลกระทบ (Impact)

รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

งบประมาณที่ใช้ (Budget)

0.00 บาท / Baht

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 2) 9 ก.พ. 2569 - 9 ก.พ. 2569

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

1. ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ต.ท่าไม้รวก อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี

2. นักศึกษาและบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

วิธีการดำเนินงาน (Process)

1. การเตรียมความพร้อมก่อนลงพื้นที่ รวบรวมข้อมูลพื้นฐาน จัดเตรียมเอกสาร แบบฟอร์ม และวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นในการลงพื้นที่

2. ลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลจริง ประชุมร่วมกับชุมชน วางแผนการดำเนินงานพัฒนาศูนย์เรียนรู้ฯ

3. วิเคราะห์ข้อมูลจากการลงพื้นที่ เพื่อจัดทำแผนปฏิบัติราชการ

4. ดำเนินงานพัฒนาศูนย์การเรียนรู้แผนที่ได้รับอนุมัติ

5. เตรียมความพร้อมกำหนดวันลงพื้นที่ของนักศึกษา และเตรียมอุปกรณ์สำหรับการลงพื้นที่

6. จัดทำเอกสารสำหรับการลงพื้นที่ ได้แก่ คำสั่งไปราชการ หนังสือขออนุญาตพานักศึกษาไปนอกสถานที่ ใบไปราชการ และขอใช้รถมหาวิทยาลัย

7. ประชุมเตรียมความพร้อมกับชุมชน

7. ลงพื้นที่ดำเนินกิจกรรม

8. รวบรวมสรุปข้อมูลและข้อเสนอแนะเพื่อปรุงปรุงและประเมินผลการดำเนินกิจกรรม

ผลผลิต (Output)

วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม ร่วมกับคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ โดยอาจารย์ ดร.เสาวลักษณ์ วิบูรณ์กาล หัวหน้าโครงการ อาจารย์ ดร.ณัฐกานต์ ผาจันทร์ พร้อมด้วยบุคลากรงานพัฒนาท้องถิ่นและบริหารวิชาการ สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม นำนักศึกษาลงพื้นที่จัดกิจกรรมปฏิบัติงานเชิงรุก ณ บ้านโค้งตาบาง อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี ภายใต้โครงการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้การจัดการป่าชุมชนคาร์บอนเครดิตบ้านโค้งตาบาง เพื่อส่งเสริมองค์ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
กิจกรรมในครั้งนี้แบ่งออกเป็น 4 ฐาน ประกอบด้วย
1.ฐานคาร์บอนเครดิต: ให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการป่าชุมชนเพื่อการลดก๊าซเรือนกระจก พร้อมแนวทางการขึ้นทะเบียนโครงการ T-VER และการสร้างรายได้จากการขายคาร์บอนเครดิต
2.ฐานพลังงานเชื้อเพลิง : ถ่ายทอดเทคนิคการใช้พลังงานทางเลือก เช่น เชื้อเพลิงชีวมวล เพื่อการอนุรักษ์พลังงานและลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงอื่น ๆ
3.ฐานน้ำยาล้างอเนกประสงค์ : ฝึกปฏิบัติการผลิตน้ำยาทำความสะอาดจากวัตถุดิบธรรมชาติ ส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์ปลอดสารเคมีในครัวเรือน
4.ฐานสเปรย์สมุนไพร : เรียนรู้การสกัดสมุนไพรเพื่อผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพ โดยเน้นการใช้ทรัพยากรและสมุนไพรท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
กิจกรรมครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากผู้นำชุมชน นักศึกษา และประชาชนในพื้นที่อย่างอบอุ่น สะท้อนถึงความตื่นตัวในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาท้องถิ่นอย่างมีส่วนร่วม พร้อมทั้งเป็นต้นแบบการจัดการป่าชุมชนที่สามารถสร้างรายได้และความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ประชาชนในระยะยาว มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรียังคงมุ่งมั่นในการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงพื้นที่และการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยใช้ศาสตร์แห่งศิลปวัฒนธรรมควบคู่กับวิทยาศาสตร์เพื่อสร้างสรรค์สังคมแห่งการเรียนรู้ต่อไป

ผลลัพธ์ (Outcome)

กิจกรรมนี้เป็นการลงพื้นที่เชิงรุกเพื่อส่งเสริมองค์ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยมีการจัดตั้งและทดลองศึกษาผ่าน 4 ฐานเรียนรู้หลัก ดังนี้:

  1. ฐานคาร์บอนเครดิต: ให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการป่าเพื่อลดก๊าซเรือนกระจก แนวทางการขึ้นทะเบียนโครงการ T-VER และการสร้างรายได้จากการขายคาร์บอนเครดิต
  2. ฐานพลังงานเชื้อเพลิง: สาธิตเทคนิคการใช้พลังงานทางเลือก เช่น เชื้อเพลิงชีวมวล เพื่อลดการใช้พลังงานแบบเดิม
  3. ฐานน้ำยาล้างอเนกประสงค์: ฝึกปฏิบัติการทำน้ำยาความสะอาดจากวัตถุดิบธรรมชาติ เพื่อลดการใช้สารเคมีในครัวเรือน
  4. ฐานสเปรย์สมุนไพร: เรียนรู้การสกัดสมุนไพรท้องถิ่นเพื่อผลิตสินค้าดูแลสุขภาพอย่างยั่งยืน

ความสำเร็จที่ได้รับ

  • การมีส่วนร่วม: ได้รับความร่วมมืออย่างดีจากผู้นำชุมชนและประชาชนในพื้นที่ แสดงให้เห็นถึงความตื่นตัวในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
  • ต้นแบบการพัฒนา: สามารถพัฒนาเป็นต้นแบบการจัดการป่าชุมชนที่เชื่อมโยงกับการสร้างรายได้และความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนในระยะยาว
  • การบูรณาการ: เป็นการใช้ศาสตร์ด้านศิลปวัฒนธรรมควบคู่กับวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้และการพัฒนาที่ยั่งยืน

ผลกระทบ (Impact)

รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

งบประมาณที่ใช้ (Budget)

19,152.92 บาท / Baht
ลิงก์ URL
https://www.facebook.com/share/p/1DDUyiYdsE/
https://www.facebook.com/share/p/17xtx4d7Y5/
https://www.facebook.com/share/p/17hh8PDLyS/

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 3) 1 มี.ค. 2569 - 31 พ.ค. 2569

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ต.ท่าไม้รวก อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี

วิธีการดำเนินงาน (Process)

1. พัฒนาเว็บไซต์ของชุมชน

2. ประชุมวางแผนการอบรม

3. ประสานงานวิทยากร

4. ดำเนินการอบรม

5. สรุปผลการอบรม

ผลผลิต (Output)

-

ผลลัพธ์ (Outcome)

-

ผลกระทบ (Impact)

รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

งบประมาณที่ใช้ (Budget)

0.00 บาท / Baht

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 4) 1 มิ.ย. 2569 - 31 ส.ค. 2569

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ต.ท่าไม้รวก อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี

วิธีการดำเนินงาน (Process)

1. จัดเตรียมแบบประเมิน ผลการดำเนินโครงการ

2. ลงพื้นที่ประชุมสรุปผลการดำเนินกิจกรรม และประเมินผล

3. รายงานผลการดำเนินโครงการและจัดทำเล่มรายงาน

ผลผลิต (Output)

-

ผลลัพธ์ (Outcome)

-

ผลกระทบ (Impact)

รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

งบประมาณที่ใช้ (Budget)

0.00 บาท / Baht
ผลการดำเนินกิจกรรม





ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) จำนวนหมู่บ้านที่ได้รับการพัฒนา 3 หมู่บ้าน 0 หมู่บ้าน
2) จำนวนชุมชนที่ได้รับการพัฒนา 5 ชุมชน 1 ชุมชน ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ตำบลท่าไม้รวก อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี
3) จำนวนนวัตกรรมเสริมสร้างชุมชนรักษ์โลกเพื่อรับมือ Climate Change 3 นวัตกรรม 0 นวัตกรรม
4) จำนวนชุมชนต้นแบบ/ศูนย์การเรียนรู้ต้นแบบการพัฒนาตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคม 1 แห่ง 0 แห่ง
5) ความสุขมวลรวมของชุมชน (Gross Village Happiness : GVH) เพิ่มขึ้นจากเดิม 41 ร้อยละ 0 ร้อยละ
6) ผลกระทบทางสังคมจากการลงทุน (SROI) 2 เท่า 0 เท่า
7) จำนวนนวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคม 113 นวัตกรรม 0 นวัตกรรม
8) จำนวนหมู่บ้านที่มีดัชนีชี้วัดความสุขมวลรวม (GVH) เพิ่มขึ้น 237 หมู่บ้าน 0 หมู่บ้าน
9) จำนวนชุมชนที่มีดัชนีชี้วัดความสุขมวลรวม (GVH) เพิ่มขึ้น 5 ชุมชน 0 ชุมชน
10) จำนวนเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาท้องถิ่น 5 เครือข่าย 0 เครือข่าย
11) จำนวนชุมชนรักษ์โลกเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 44 แห่ง 0 แห่ง
12) ชุมชนหรือประชาชนที่เข้าร่วมโครงการมีสมรรถนะเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนตามบริบทเชิงพื้นที่และภูมิสังคมเพิ่มขึ้น ร้อยละ 80 ร้อยละ 0
13) จำนวนประชากรในท้องถิ่นได้รับการพัฒนา 4,519 คน 0 คน
14) จำนวนประชากรที่เข้าร่วมโครงการเกิดความตระหนักรู้และปรับตัวเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 310 คน 0 คน