ชื่อกิจกรรม

ศูนย์การเรียนรู้ละครชาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

กิจกรรมภายใต้ : 2568 (ยุทธ 5) โครงการที่ 41 : โครงการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ท้องถิ่นเพื่อการใช้ประโยชน์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญา
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (ด้านการพัฒนา)
ผู้ดำเนินงาน
1. ผู้ช่วยศาสตรจารย์ ดร.จิตสุภวัฒน์ สำราญรัตน นาฏศิลป์ศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
หลักและเหตุผล

ละครชาตรีเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านเก่าแก่ที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของภาคกลาง โดยเฉพาะในจังหวัดเพชรบุรีซึ่งถือเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ยังคงสืบทอดรูปแบบการแสดงดั้งเดิมได้อย่างครบถ้วน ทั้งลีลา ท่ารํา บทขับร้อง การบรรเลงดนตรี และการแต่งกาย ละครชาตรีไม่เพียงเป็นการแสดงเพื่อความบันเทิง แต่ยังเป็น ส่วนหนึ่งของพิธีกรรม ความเชื่อ และงานประเพณีท้องถิ่น อาทิ การแก้บนและบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ จึงมีบทบาท สำคัญต่อการหล่อหลอมอัตลักษณ์และความสามัคคีในชุมชน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการสืบทอดละครชาตรีในเพชรบุรีประสบปัญหาจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและ วิถีชีวิต เยาวชนสนใจรูปแบบความบันเทิงสมัยใหม่มากขึ้น ส่งผลให้จำนวนคณะละครและผู้แสดงที่มีทักษะลดลง อีกทั้งการถ่ายทอดองค์ความรู้ยังขาดระบบที่ชัดเจน ทำให้เกิดความเสี่ยงที่ศิลปะการแสดงนี้จะเลือนหายไปจาก ชุมชนในอนาคต การอนุรักษ์และฟื้นฟูละครชาตรีจึงมีความจําเป็นเร่งด่วน ทั้งเพื่อรักษามรดกภูมิปัญญาทาง วัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Cultural Heritage) และเพื่อใช้เป็นฐานพลังทางวัฒนธรรมในการพัฒนา เศรษฐกิจสร้ศูนย์การเรียนรู้ละครชาตรีมีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งอนุรักษ์ สืบสาน และเผยแพร่มรดกภูมิ ปัญญาทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น โดยเฉพาะ “ละครชาตรี” ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งด้านทํานองดนตรี บทขับร้อง ท่ารํา และการดำเนินเรื่อง ที่สะท้อนถึงประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตของ ชุมชนในจังหวัดเพชรบุรี

ศูนย์การเรียนรู้ละครชาตรีแห่งนี้ จะจัดตั้งขึ้น ณ อาคารสถาบันช่างเมืองเพชรและศิลปะร่วมสมัย ทำหน้าที่ เป็นคลังความรู้ ที่รวบรวมข้อมูล ประวัติความเป็นมา เครื่องแต่งกาย ดนตรี ตําราการแสดง เพื่อให้เยาวชนและ ประชาชนทั่วไปได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติจริง เป็นการสร้างความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงศิลปวัฒนธรรมกับการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ผ่านกิจกรรมการแสดง การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ทั้งนี้มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีเห็นคุณค่าของละครชาตรี และในการเรียนการสอนได้มีการบรรจุในวิชาการเรียนการสอน ละครชาตรีและการเรียนการสอนที่มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี โดยมี หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิชานาฏศิลป์ศึกษา ซึ่งในหลักสูตรปี พ.ศ. ๒๕๖๒ มีการปรับปรุงรายวิชาอย่าง ต่อเนื่อง เช่น การแสดงละครชาตรี (ก่อนเคยมีรหัส ๒๐๒๓๓๐๔ แต่ถูกยกเลิก) ยังมีรายวิชาอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น รําหน้าพาทย์, นาฏศิลป์เปรียบเทียบ, การบริหารจัดการแสดงนาฏศิลป์ ฯลฯ แม้ว่ารายวิชา "การแสดงละครชาตรี" ถูกยกเลิกไปแล้ว แต่หลักสูตรยังให้ความสำคัญกับการจัดการแสดงนาฏศิลป์มากมาย เหมาะกับการเรียนรู้เชิง ปฏิบัติและเสริมศักยภาพผู้เรียนภายในศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้จะมีการดำเนินกิจกรรมให้มีการเคลื่อนไหวภายในศูนย์พร้อมรับคณะดูงานจากภายนอก และสามารถนํามาสร้างรายได้ เช่น การจัดให้กิจกรรมการอบรมการเรียนการสอนละครชาตรีเบื้องต้น การวาดภาพลงบนผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดจําหน่ายแก่บุคคลทั่วไปได้เข้ามาเยี่ยมชมและให้ความรู้และจะขยายต่อไปในอนาคต

วัตถุประสงค์

4.1 ยกระดับบทบาทของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีในการเป็นศูนย์กลางการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และพัฒนาศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยเฉพาะ “ละครชาตรี”

4.2 สนับสนุนการจัดการเรียนการสอนในหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขานาฏศิลป์ศึกษา ให้ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติจริง และพัฒนาทักษะด้านการแสดงและการจัดการแสดง

4.3 เพื่อสร้างแหล่งเรียนรู้ที่นักศึกษาและคณาจารย์สามารถใช้ในการทำวิจัย การผลิตผลงานทางวิชาการ และการพัฒนานวัตกรรมทางศิลปวัฒนธรรม

4.4 เพื่อส่งเสริมภาพลักษณ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ในฐานะสถาบันอุดมศึกษาที่ทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและขับเคลื่อน Soft Power ด้านนาฏศิลป์

4.5 เพื่อเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานภายนอก ในการจัดกิจกรรม การแสดง และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถต่อยอดสู่การสร้างรายได้

4.6 เพื่อเสริมสร้างความภาคภูมิใจและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมแก่นักศึกษา บุคลากร และประชาชนในพื้นที่ โดยมีมหาวิทยาลัยเป็นแกนกลางในการขับเคลื่อน
พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 อาคาร 33 อาคารสถาบันช่างและศิลปะร่วมสมัย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี นาวุ้ง เมืองเพชรบุรี เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย

ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)

( ไตรมาส 4) 1 ก.ค. 2568 - 1 ต.ค. 2568

กลุ่มเป้าหมาย (Target)

ผู้บริหาร  นักศึกษา  คณาอาจารย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี  และครู นักเรียน เยาวชน ที่สนใจทางด้านละครชาตรีเมืองเพชร

วิธีการดำเนินงาน (Process)

ดำเนินการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ละครชาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ณ อาคารสถาบันช่างเมืองเพชรและศิลปะร่วมสมัย ทำหน้าที่เป็นคลังความรู้ ที่รวบรวมข้อมูล ประวัติความเป็นมา เครื่องแต่งกาย ดนตรี ตำราการแสดง เพื่อให้เยาวชนและประชาชนทั่วไปได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติจริงเป็นการสร้างความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม 

ผลผลิต (Output)

1. ได้มีการจัดตั้งศูนย์การเรียนละครชาตรีเมืองเพชร  จำนวน 1 ศูนย์
2. หลักสูตรการทำกุญแจ (รูปนางรำ)
3. หลักสูตรการปักชุดเครื่องละครชาตรี

ผลลัพธ์ (Outcome)

1. มีแหล่งเรียนรู้ทางด้านละครชาตรีเมือง ให้คณาจารย์และนักศึกษา ได้ศึกษาข้อมูล
2. มีการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานภายนอก ในการจัดกิจกรรม การแสดง และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถต่อยอดสู่การสร้างรายได้  จำนวน 3 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนคลองกระแชง  ชุมชนริมแม่น้ำเพชรบุรี  และชุมชนวัดเกาะ
3.. ครู นักเรียนและเยาวชนในจังหวัดเพชรบุรี เข้ามาศึกษาดูงานที่ศูนย์การเรียยนรู้ละครชาตรีเมืองเพชร จำนวน 100 คน

ผลกระทบ (Impact)

เศรษฐกิจ
สังคม
สิ่งแวดล้อม
การศึกษาเรียนรู้


รายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)

1. แหล่งเรียนรู้ที่นักศึกษาและคณาจารย์สามารถใช้ในการทำวิจัย การผลิตผลงานทางวิชาการ และการพัฒนานวัตกรรมทางศิลปวัฒนธรรม

2. ความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานภายนอก ในการจัดกิจกรรมการแสดง และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถต่อยอดสู่การสร้างรายได้

3. ความภาคภูมิใจและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมแก่นักศึกษา บุคลากร และประชาชนในพื้นที่ โดยมีมหาวิทยาลัยเป็นแกนกลางในการขับเคลื่อน


งบประมาณที่ใช้ (Budget)

148,500.00 บาท / Baht
ผลการดำเนินกิจกรรม


1.ได้มีการจัดตั้งศูนย์การเรียนละครชาตรีเมืองเพชร จำนวน 1 ศูนย์
2. มีจำนวนหลักสูตรเพื่อการใช้ประโยชน์จากศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญา จำนวน 2 หลักสุตร ได้แก่ 1) หลักสูตรการทำกุญแจ(รูปนางรำ) และ 2) หลักสูตรการปักชุดเครื่องละครชาตรี
3. มีแหล่งเรียนรู้ทางด้านละครชาตรีเมือง ให้คณาจารย์และนักศึกษา ได้ศึกษาข้อมูล จำนวน 1 แหล่ง
4. มีการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานภายนอก ในการจัดกิจกรรม การแสดง และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถต่อยอดสู่การสร้างรายได้ จำนวน 3 ชุมชน ได้แก่ 1) ชุมชนคลองกระแชง 2. ชุมชนริมแม่น้ำเพชรบุรี 3) ชุมชนวัดเกาะ
5. มีครู นักเรียนและเยาวชนในจังหวัดเพชรบุรี เข้ามาศึกษาดูงานที่ศูนย์การเรียยนรู้ละครชาตรีเมืองเพชร จำนวน 100 คน


1. การเบิกจ่าย ด้วยโครงการนี้ต้องใช้งบประมาณ (งบแผ่นดิน)

2. ช่วงระยะเวลาที่ดำเนินการ



1. การสังเกตการณ์ระหว่างจัดกิจกรรม พฤติกรรมการมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วมกิจกรรม และความเรียบร้อยของแต่ละกิจกรรมตลอดระยะเวลาการจัดงาน

2. การประชุมสรุปผลการดำเนินงานหลังจากสิ้นสุดกิจกรรม คณะกรรมการจัดงานจะจัดประชุมสรุปผล เพื่อรวบรวมข้อมูลจากการสังเกต แบบสอบถาม และความคิดเห็นต่าง ๆ มาวิเคราะห์ถึงจุดเด่น จุดที่ควรพัฒนา และแนวทางในการจัดกิจกรรมครั้งถัดไปให้ดียิ่งขึ้น

 


ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) จำนวนชุมชนที่มีการบริหารจัดการทรัพยากรชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ 1 ชุมชน 3 ชุมชน 1. ชุมชนคลองกระแชง 2. ชุมชนริมแม่น้ำเพชรบุรี 3. ชุมชนวัดเกาะ
2) จำนวนหลักสูตรเพื่อการใช้ประโยชน์จากศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญา 3 หลักสูตร 3 หลักสูตร 1. หลักสูตรการทำกุญแจ(รูปนางรำ) 2. หลักสูตรการปักชุดเครื่องละครชาตรี 3. หลักสูตรดนตรีพื้นบ้าน: ละครชาตรีเมืองเพชร