ตามที่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ได้รับงบประมาณจากสำนักงบประมาณ ในการบริหารจัดการตามยุทธศาสตร์ใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี เพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามพระราโชบายระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560 – 2579) ที่เน้นการดำเนินงานพัฒนาท้องถิ่น การผลิตและพัฒนาครู การยกระดับคุณภาพการศึกษา และการพัฒนาระบบบริหารจัดการของมหาวิทยาลัย ซึ่งมหาวิทยาลัยดูแลการดำเนินงาน ครอบคลุมพื้นที่ 2 จังหวัด คือจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จากที่ประชุมคณะกรรมการสภามหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี มีนโยบายให้พัฒนาท้องถิ่น โดยนำองค์ความรู้ที่มีอยู่มาใช้ประโยชน์ให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ ท้องถิ่น ในด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและการศึกษา ซึ่งมุ่งเน้นการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ในแนวทางที่ใช้พื้นที่ชุมชน เป็นแกนหลัก โดยอาศัยเครือข่ายความร่วมมือกับชุมชน/หน่วยงานในพื้นที่ ปราชญ์ชุมชนและหน่วยงานภายนอก
ชุมชนมีกลุ่มทางด้านการท่องเที่ยว และการทำผลิตภัณฑ์ มีจุดเด่นหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ท่องเที่ยว และอาหารทะเลที่สด และมีการทำกะปิเคย เนื่องจากในพื้นที่โดยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน นอกเหนือจากการจับปลาหมึก กุ้ง และปู เป็นอาชีพหลักแล้ว สิ่งหนึ่งที่มีมากที่สุดคือเรื่องของ “เคย” หรือ “กุ้งเคย” ซึ่งในช่วงฤดูตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน จนถึงเดือนมีนาคมของทุกปี จะมี “เคย” เป็นจำนวนมากคนในชุมชนส่วนใหญ่จะนำ “เคย” มาทำเป็นกะปิ แต่เนื่องจากว่าคนในชุมชนไม่รู้ถึงวิธีการในการทำ “เคย” ที่ถูกต้อง จึงทำให้เคยมีรสเค็ม และเมื่อทำแล้วไม่สามารถหาช่องทางการตลาดเพื่อจำหน่ายได้ทั้งในกลุ่มคนทั่วไป และยกระดับสินค้าอาหารทะเลแปรรูป เพื่อเพิ่มรายได้ให้กับชุมชน จึงเป็นกิจกรรมที่ทางมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีและหน่วยงานต่าง ๆ สามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาและยกระดับเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนได้
จากปัญหาดังกล่าว มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี เป็นสถาบันการศึกษาที่มีองค์ความรู้ที่สามารถประยุกต์ใช้ และแก้ปัญหาของชุมชนได้ ดังนั้นจากปัญหาที่กล่าวมาข้างต้น ได้จัดลำดับความสำคัญของเนื้อหา จึงได้จัดโครงการนี้ขึ้นมา เพื่อแก้ปัญหาของชุมชน ในการยกระดับกะปิเคยสู่เชิงพาณิชย์ การแปรรูปอาหารทะเลเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่ม ให้กับชุมชนบ้านบางปูและพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อให้คนในชุมชนสามารถสร้างรายได้ พัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน สู่ต้นแบบการท่องเที่ยวเชิงนิเวศได้อย่างยั่งยืนได้ในอนาคต
1. เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอาหารทะเลแปรรูป
2. เพื่อสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนในรูปแบบการท่องเที่ยว ทำให้คนในชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการทำอาชีพหลัก
3. เพื่อพัฒนาบรรจุภัณฑ์ เพื่อยกระดับกะปิเคยสู่เชิงพาณิชย์
| # | พื้นที่ | ตำบล | อำเภอ | จังหวัด |
|---|---|---|---|---|
| 1 | กลุ่มคนในชุมชนบ้านบางปู ชุมชนประมงสามร้อยยอด และชุมชนประมงปากน้ำปราณ จ.ประจวบคีรีขันธ์ (ได้แก่ ชุมชนบ้านบางปู, ชุมชนเขากะโหลก, ชุมชนบ้านหนองบัว, ชุมชนบ้านช่องมอญ, ชุมชนปากน้ำปราณ และ ชุมชนบ้านใหม่) | สามร้อยยอด | สามร้อยยอด | ประจวบคีรีขันธ์ |
ระยะเวลาดำเนินงาน (Date)
( ไตรมาส 2) 21 ก.พ. 2568 - 21 ส.ค. 2568กลุ่มเป้าหมาย (Target)
กลุ่มคนในชุมชนบ้านบางปู ชุมชนประมงสามร้อยยอด และชุมชนประมงปากน้ำปราณ จ.ประจวบคีรีขันธ์
(ได้แก่ ชุมชนบ้านบางปู, ชุมชนเขากะโหลก, ชุมชนบ้านหนองบัว, ชุมชนบ้านช่องมอญ, ชุมชนปากน้ำปราณ และ ชุมชนบ้านใหม่)
วิธีการดำเนินงาน (Process)
ผลผลิต (Output)
ผลลัพธ์ (Outcome)
ผลกระทบ (Impact)
เศรษฐกิจรายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)
งบประมาณที่ใช้ (Budget)
8,216.00 บาท / Bahtระยะเวลาดำเนินงาน (Date)
( ไตรมาส 4) 9 ก.ค. 2568 - 9 ก.ค. 2568กลุ่มเป้าหมาย (Target)
กลุ่มคนในชุมชนบ้านบางปู ชุมชนประมงสามร้อยยอด และชุมชนประมงปากน้ำปราณ จ.ประจวบคีรีขันธ์ (ได้แก่ ชุมชนบ้านบางปู, ชุมชนเขากะโหลก, ชุมชนบ้านหนองบัว, ชุมชนบ้านช่องมอญ, ชุมชนปากน้ำปราณ และ ชุมชนบ้านใหม่)
วิธีการดำเนินงาน (Process)
ผลผลิต (Output)
ผลลัพธ์ (Outcome)
ผลกระทบ (Impact)
เศรษฐกิจรายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)
งบประมาณที่ใช้ (Budget)
9,075.00 บาท / Bahtระยะเวลาดำเนินงาน (Date)
( ไตรมาส 4) 23 ส.ค. 2568 - 24 ส.ค. 2568กลุ่มเป้าหมาย (Target)
กลุ่มคนในชุมชนบ้านบางปู ชุมชนประมงสามร้อยยอด และชุมชนประมงปากน้ำปราณ จ.ประจวบคีรีขันธ์ (ได้แก่ ชุมชนบ้านบางปู, ชุมชนเขากะโหลก, ชุมชนบ้านหนองบัว, ชุมชนบ้านช่องมอญ, ชุมชนปากน้ำปราณ และ ชุมชนบ้านใหม่)
วิธีการดำเนินงาน (Process)
- จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การรวมกลุ่มวิสาหกิจ และการขอยื่นจดทะเบียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ดำเนินกิจกรรมรวมกลุ่มวิสาหกิจ และการเก็บข้อมูลภายในครัวเรือนของสมาชิกกลุ่มที่เข้าร่วมโครงการ โดย นายสัณหณัฐ ชูแสง ตำแหน่ง นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร ปฏิบัติการ
- จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง ลงมือปฏิบัติแปรรูปอาหารทะเล (ผลิตภัณฑ์หมึกฉาบสามรส และข้าวเกรียบหมึก) โดย อาจารย์ศจีมาศ นันตสุคนธ์ อาจารย์สาขาเทคโนโลยีและศิลปะการประกอบอาหาร
- สรุปผลการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อการจัดทำผลิตภัณฑ์ของชุมชน จากการแปรรูปอาหารทะเลฯ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มสู่เชิงพาณิชย์
ผลผลิต (Output)
ผลลัพธ์ (Outcome)
ผลกระทบ (Impact)
เศรษฐกิจรายละเอียดผลกระทบ (Impact Detail)
งบประมาณที่ใช้ (Budget)
46,579.00 บาท / Bahtและในโอกาสนี้ อาจารย์ศจีมาศ นันตสุคนธ์ ยังได้นำองค์ความรู้ด้านการแปรรูปอาหารมาใช้ร่วมกับกลุ่มวิสาหกิจ จนเกิดผลิตภัณฑ์ต้นแบบจำนวน 2 รายการ ได้แก่ ปลาหมึกฉาบสามรส โดยมีส่วนผสมและรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ท้องถิ่น ได้แก่
1. หมึกผ่าร่วง ซึ่งเป็นปลาหมึกแห้งขนาดเล็กที่นำมาผ่ากลางลำตัว ควักเอาเครื่องใน ตา และถุงหมึกออก ล้างให้สะอาด แล้วนำไปตากแห้ง พอแห้งแล้วนำมาทอดในน้ำมัน ซึ่งมีกลิ่นหอม ไม่เค็มจนเกินไป
2. รสเปรี้ยว จาก สับปะรด ซึ่งเป็นผลไม้ขึ้นชื่อของตำบลปากน้ำปราณ เป็นต้นแรกที่ปลูกในพื้นที่ มาเป็นส่วนผสม ด้วยการคั้นเอาน้ำสดๆ มาเป็นส่วนผสม สร้างรสชาติที่แตกต่างและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น
3. รสหวาน จากน้ำตาลโตนด ซึ่งเป็นน้ำตาลที่มีรสชาติและกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ เป็นน้ำตาลธรรมชาติที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพมากกว่าน้ำตาลทราย
4. รสเผ็ด ซึ่งจะชูให้ปลาหมึกฉาบสามรสอร่อยมากขึ้น
นอกจากนี้ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลิตภัณฑ์ด้านอาหารทะเล การเกษตร ปากน้ำปราณ มีการทำผลิตภัณฑ์ใหม่ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ได้แก่ ข้าวเกรียบหมึก ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่เกิดจากการนำปลาหมึกขนาดเล็ก คือ หมึกไดร์ ไซร์กะตอย (ราคาจะถูกที่สุด ใช้ตัวแดงได้) ซึ่งมีราคาถูกมาแปรรูป เพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้ใหม่ให้แก่กลุ่มวิสาหกิจชุมชน
ทั้งนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์พจนารถ บัวเขียว ได้กล่าวสรุปผลการดำเนินงาน พร้อมเปิดเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพื่อรับทราบปัญหาและความต้องการเพิ่มเติมของกลุ่มวิสาหกิจในการพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่เชิงพาณิชย์อย่างเป็นรูปธรรม การดำเนินโครงการในครั้งนี้ถือว่ามีส่วนสำคัญในการสนับสนุนทางด้านเศรษฐกิจ โดยมีการสร้างองค์ความรู้และนำองค์ความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน ทำให้คนในชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้น ตลอดจนสร้างเครือข่ายและสนับสนุนการจัดกิจกรรมที่เป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนานวัตกรรมใหม่ที่ทุกคนสามารถมาใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ในอนาคต
| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย | ผลที่ได้ | รายละเอียด |
|---|---|---|---|
| 1) จำนวนแผนงาน/โครงการเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากระดับตำบล | 5 ตำบล | 1 ตำบล | ตำบลปากน้ำปราณ |
| 2) รายได้ครัวเรือนกลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมโครงการเพิ่มขึ้น | ร้อยละ 10 | ร้อยละ 0 | |
| 3) ครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการสามารถสร้างนวัตกรรมทางสังคม (Paradigm shift) ที่มีการยกระดับคุณภาพชีวิต | 5 นวัตกรรม/ชุมชน | 2 นวัตกรรม/ชุมชน | ผลิตภัณฑ์หมึกฉาบสามรส ที่มีนวัตกรรมในการทำซอสสามรสโดยการรวมส่วนผสมท้องถิ่นเข้าด้วยกัน ได้แก่ สับปะรด น้ำตาลโตนด พริก และ ข้าวเกรียบหมึก ที่ให้หมึกราคาถูกมาแปรรูปเพิ่มสร้างมูลค่าเพิ่ม และยังไม่เคยมีใครทำมาก่อน |
| 4) ผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากการพัฒนา | 8 ผลิตภัณฑ์ | 2 ผลิตภัณฑ์ | ผลิตภัณฑ์หมึกฉาบสามรส และ ข้าวเกรียบหมึก |
| 5) จำนวนผู้ยื่นผลงานทางวิชาการการรับใช้สังคม | 8 คน | 0 คน | |
| 6) ร้อยละความสุขมวลรวม (GVH) ของครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการ | ร้อยละ 41 | ร้อยละ 0 | |
| 7) รายงานความสุขมวลรวม (GVH) | 1 รายงาน | 0 รายงาน | |
| 8) รายงานการประเมินผลกระทบทางสังคมจากการลงทุน (SROI) | 1 รายงาน | 0 รายงาน |