ชื่อกิจกรรม

การปลูกรักษารวบรวมขยายพันธุ์กล้วยไม้ดิน พืชวงศ์ขิง เพื่อการอนุรักษ์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด จังหวัดเพชรบุรี

กิจกรรมภายใต้ : 2568 (ยุทธ 5) โครงการที่ 40 : โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (ด้านการพัฒนา)
ผู้ดำเนินงาน
1. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์ สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ คณะเทคโนโลยีการเกษตร
หลักและเหตุผล

           ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอดเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์และโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา มีเนื้อที่ทั้งหมด 470 ไร่   เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราภัฏเพชรบุรี เดิมเป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่ายางหัก-เขาปุ้ม (บ้านโป่งสลอด) หมู่ที่ 6 ตำบลหนองกะปุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี    ซึ่งเสื่อมโทรม  ส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชันและที่ราบเชิงเขา อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 60-100 เมตร มีความลาดชัน 5-10 องศา  ความอุดมสมบูรณ์ของดินค่อนข้างต่ำ  การชะล้างพังทลายของดินสูง นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์และคณะ  (2552) รายงานความหลากหลายของพรรณไม้ยืนต้น ในชุมชนโป่งสลอด ซึ่งควรค่าแก่อนุรักษ์ไว้อย่างยิ่งแต่ในปัจจุบันพันธุ์พืชหลายชนิดกำลังถูกคุกคามบางชนิดถึงขั้นวิกฤติใกล้สูญพันธุ์ อันเนื่องมาจากการตัดฟันไม้จากป่าธรรมชาติมากเกินไปเพื่อใช้ในการก่อสร้างที่อยู่อาศัย ทำคอกสัตว์เลี้ยง เผาถ่าน และทำฟืน  แต่ไม่มีการปลูกทดแทน  บางพื้นที่ถูกเปลี่ยนสภาพเพื่อใช้ในการทำคอกสัตว์เลี้ยง เช่น โคเนื้อพื้นเมือง ทำให้เกิดสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยของพืช เป็นการทำลายความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศป่าชุมชน พืชสมุนไพรที่นำมาใช้ถูกเก็บจากป่าบางชนิดหายากและเริ่มหมดไป สมุนไพรบางชนิดสูญหาย  นอกจากนี้ยังมีการทิ้งของเสียจากครัวเรือน และเศษวัสดุต่างๆจากการก่อสร้างจากชุมชนนำมาทิ้ง สร้างความเสื่อมโทรมให้กับพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง (นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์ และคณะ, 2554)  เกิดการสูญเสียพันธุกรรมพืชอย่างรวดเร็วจึงเห็นความ

           ในปีงบประมาณ 2567 ได้ดำเนินการปลูกและขยายพันธุ์เพิ่ม จำนวน 6 ชนิด ได้แก่ กระเจียวขาวปากเหลือง  กระเจียวขาว  ว่านหาวนอน  กะทือลิง  เปราะใหญ่ และเปราะป่าใบลายดอกขาว เพื่อนำพืชวงศ์ขิงกลับคืนสู่ป่าพื้นที่ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอด วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี และมีการติดตามในการปลูกพืชวงศ์ขิงอย่างต่อเนื่อง ในปีงบประมาณ 2568 ผู้รับผิดชอบโครงการเล็งเห็นถึงประโยชน์และคุณค่าของพืชวงศ์ขิง และกล้วยไม้ดิน  ในการขยายพันธุ์เพิ่มเติมไว้ เพื่อให้สามารถใช้ทรัพยากรชีวภาพได้ยั่งยืนสืบไป

วัตถุประสงค์

1. เพื่อสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี        

2. เพื่อปลูกรักษารวบรวม และขยายพันธุ์กล้วยไม้ดิน และพืชวงศ์ขิง เพื่อการอนุรักษ์ ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

3. ขยายพันธุ์เพิ่มจำนวน ในการนำปลูกคืนสู่ป่า วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

 

พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด หนองกะปุ บ้านลาด เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย
ผลการดำเนินกิจกรรม




สรุปรายละเอียดผลการดำเนินงาน ดังนี้

จากการดำเนินการได้จำนวนต้นพืชที่เพิ่มขึ้นเมื่อนำมาขยายพันธุ์ สำหรับการปลูกรักษารวบรวม การปฏิบัติดูแลรักษาไว้ในโรงเรือนเพื่อการอนุรักษ์ และนำกลับคืนสู่ป่า ดังนี้

1 เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงข่าจำนวน 3 ชนิด  ได้แก่ ช้างผสมโขลงลงกระถาง 10 นิ้วจำนวน20 กระถาง ว่านหาวนอน  50 ถุง  กระเจียวขาว  20  ถุง  และกระเจียวปากเหลือง 30 ถุง  เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงข่าด้วยการปลูก1 ชนิด ปลูกในเสวียนครึ่งวงกลมใต้ต้นนนทรี ได้แก่ กะทือลิง 100 ต้น 

2 เพิ่มปริมาณจำนวนต้นกล้วยไม้ดิน (ช้างผสมโขลง) ลงในกระถางขนาด 8 นิ้ว จำนวน 60 กระถาง ย้ายกล้วยไม้ดิน (ช้างผสมโขลง) ลงปลูกในเสวียนไต้ต้นนนทรี 2 เสวียน 120  กระถาง

3 ปรับปรุงโรงเรือนชั่วคราวสำหรับบล็อกแปลงปลูกโดยดำเนินการทำหลังคาสแลนพรางแสงในพื้นที่บริเวณสวนพฤกษศาสตร์ วิทยาเขตโป่งสลอด

4 กำจัดวัชพืช ในกระถาง และในโรงเรือนรวบรวมพันธุ์พืชวงศ์ขิงข่า คณะเทคโนโลยีการเกษตร

5 มีการบูรณาการกับรายวิชาเตรียมฝึกระสบการณ์วิชาชีพเกษตรศาสตร์



ในปี 2568 พบปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ำ เนื่องจากมีปริมาณฝนน้อย แห้งแล้งจนถึงเดือนพฤษภาคม ทำให้ไม่มีแหล่งน้ำธรรมชาติในการดูแลรักษา  ดังนั้นควรมีแหล่งการเก็บกักน้ำอย่างถาวรไว้ใช้ในช่วงขาดแคลนนอกจากการอาศัยน้ำฝนเพียงอย่างเดียว



ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) ร้อยละความสำเร็จตามแผนอนุรักษ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ร้อยละ 80 ร้อยละ 0
2) จำนวนชุมชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ 2 ชุมชน 0 ชุมชน
3) จำนวนทรัพยากรธรรมชาติ ที่รวบรวมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ 60 ชนิด 0 ชนิด
4) จำนวนผลิตภัณฑ์ที่ต่อยอดจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องจากพระราชดำริฯ 5 ผลิตภัณฑ์ 0 ผลิตภัณฑ์