ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอดเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์และโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา มีเนื้อที่ทั้งหมด 470 ไร่ เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราภัฏเพชรบุรี เดิมเป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่ายางหัก-เขาปุ้ม (บ้านโป่งสลอด) หมู่ที่ 6 ตำบลหนองกะปุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งเสื่อมโทรม ส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชันและที่ราบเชิงเขา อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 60-100 เมตร มีความลาดชัน 5-10 องศา ความอุดมสมบูรณ์ของดินค่อนข้างต่ำ การชะล้างพังทลายของดินสูง นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์และคณะ (2552) รายงานความหลากหลายของพรรณไม้ยืนต้น ในชุมชนโป่งสลอด ซึ่งควรค่าแก่อนุรักษ์ไว้อย่างยิ่งแต่ในปัจจุบันพันธุ์พืชหลายชนิดกำลังถูกคุกคามบางชนิดถึงขั้นวิกฤติใกล้สูญพันธุ์ อันเนื่องมาจากการตัดฟันไม้จากป่าธรรมชาติมากเกินไปเพื่อใช้ในการก่อสร้างที่อยู่อาศัย ทำคอกสัตว์เลี้ยง เผาถ่าน และทำฟืน แต่ไม่มีการปลูกทดแทน บางพื้นที่ถูกเปลี่ยนสภาพเพื่อใช้ในการทำคอกสัตว์เลี้ยง เช่น โคเนื้อพื้นเมือง ทำให้เกิดสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยของพืช เป็นการทำลายความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศป่าชุมชน พืชสมุนไพรที่นำมาใช้ถูกเก็บจากป่าบางชนิดหายากและเริ่มหมดไป สมุนไพรบางชนิดสูญหาย นอกจากนี้ยังมีการทิ้งของเสียจากครัวเรือน และเศษวัสดุต่างๆจากการก่อสร้างจากชุมชนนำมาทิ้ง สร้างความเสื่อมโทรมให้กับพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง (นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์ และคณะ, 2554) เกิดการสูญเสียพันธุกรรมพืชอย่างรวดเร็วจึงเห็นความ
ในปีงบประมาณ 2567 ได้ดำเนินการปลูกและขยายพันธุ์เพิ่ม จำนวน 6 ชนิด ได้แก่ กระเจียวขาวปากเหลือง กระเจียวขาว ว่านหาวนอน กะทือลิง เปราะใหญ่ และเปราะป่าใบลายดอกขาว เพื่อนำพืชวงศ์ขิงกลับคืนสู่ป่าพื้นที่ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอด วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี และมีการติดตามในการปลูกพืชวงศ์ขิงอย่างต่อเนื่อง ในปีงบประมาณ 2568 ผู้รับผิดชอบโครงการเล็งเห็นถึงประโยชน์และคุณค่าของพืชวงศ์ขิง และกล้วยไม้ดิน ในการขยายพันธุ์เพิ่มเติมไว้ เพื่อให้สามารถใช้ทรัพยากรชีวภาพได้ยั่งยืนสืบไป
1. เพื่อสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
2. เพื่อปลูกรักษารวบรวม และขยายพันธุ์กล้วยไม้ดิน และพืชวงศ์ขิง เพื่อการอนุรักษ์ ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
3. ขยายพันธุ์เพิ่มจำนวน ในการนำปลูกคืนสู่ป่า วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
| # | พื้นที่ | ตำบล | อำเภอ | จังหวัด |
|---|---|---|---|---|
| 1 | มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด | หนองกะปุ | บ้านลาด | เพชรบุรี |
สรุปรายละเอียดผลการดำเนินงาน ดังนี้
จากการดำเนินการได้จำนวนต้นพืชที่เพิ่มขึ้นเมื่อนำมาขยายพันธุ์ สำหรับการปลูกรักษารวบรวม การปฏิบัติดูแลรักษาไว้ในโรงเรือนเพื่อการอนุรักษ์ และนำกลับคืนสู่ป่า ดังนี้
1 เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงข่าจำนวน 3 ชนิด ได้แก่ ช้างผสมโขลงลงกระถาง 10 นิ้วจำนวน20 กระถาง ว่านหาวนอน 50 ถุง กระเจียวขาว 20 ถุง และกระเจียวปากเหลือง 30 ถุง เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงข่าด้วยการปลูก1 ชนิด ปลูกในเสวียนครึ่งวงกลมใต้ต้นนนทรี ได้แก่ กะทือลิง 100 ต้น
2 เพิ่มปริมาณจำนวนต้นกล้วยไม้ดิน (ช้างผสมโขลง) ลงในกระถางขนาด 8 นิ้ว จำนวน 60 กระถาง ย้ายกล้วยไม้ดิน (ช้างผสมโขลง) ลงปลูกในเสวียนไต้ต้นนนทรี 2 เสวียน 120 กระถาง
3 ปรับปรุงโรงเรือนชั่วคราวสำหรับบล็อกแปลงปลูกโดยดำเนินการทำหลังคาสแลนพรางแสงในพื้นที่บริเวณสวนพฤกษศาสตร์ วิทยาเขตโป่งสลอด
4 กำจัดวัชพืช ในกระถาง และในโรงเรือนรวบรวมพันธุ์พืชวงศ์ขิงข่า คณะเทคโนโลยีการเกษตร
5 มีการบูรณาการกับรายวิชาเตรียมฝึกระสบการณ์วิชาชีพเกษตรศาสตร์
| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย | ผลที่ได้ | รายละเอียด |
|---|---|---|---|
| 1) ร้อยละความสำเร็จตามแผนอนุรักษ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ | ร้อยละ 80 | ร้อยละ 0 | |
| 2) จำนวนชุมชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ | 2 ชุมชน | 0 ชุมชน | |
| 3) จำนวนทรัพยากรธรรมชาติ ที่รวบรวมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ | 60 ชนิด | 0 ชนิด | |
| 4) จำนวนผลิตภัณฑ์ที่ต่อยอดจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องจากพระราชดำริฯ | 5 ผลิตภัณฑ์ | 0 ผลิตภัณฑ์ |