โกโก้ (cocoa) จัดเป็นพืชเศรษฐกิจที่กําลังได้รับความนิยมในการเพาะปลูกอย่างมากในปัจจุบัน จากความนิยมในการบริโภคของประชากรในหลายประเทศทั่วโลกที่เพิ่มขึ้น จึงส่งผลให้ตลาดโลกมีความต้องการโกโก้ในปริมาณที่สูงขึ้นไปด้วยสําหรับสถานการณ์การผลิตและการตลาดโกโก้ของไทยพบว่า ในปี 2563 มีปริมาณผลผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 30.62 เมื่อปรียบเทียบกับปี 2559และพบว่าคนไทยมีความต้องการบริโภคโกโก้จํานวนมาก จึงทําให้ตลาดโกโก้ในประเทศมีโอกาสขยายตัวได้มากขึ้นโดยจากรายงานของผู้ผลิตช็อกโกแลตในประเทศไทย พบว่าปัจจุบันความต้องการบริโภคช็อกโกแลตของคนไทยต่อปีมีเพิ่มมากขึ้น เมื่อเทียบกับประเทศเบลเยียมอยู่ที่ 8 กิโลกรัม ต่อคน ต่อปี นอกจากนั้นโกโก้ยังสามารถนําไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลากหลาย อาทิ เครื่องดื่มช็อกโกแลตพร้อมชง เครื่องดื่มช็อกโกแลตพร้อมดื่ม ส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เบเกอร์รี่ รวมไปถึงการนําไปใช้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพเครื่องสําอาง อย่างไรก็ตามการจําหน่ายโกโก้ในรูปแบบของเมล็ดแห้งนั้น พบว่าปัจจุบันมีบริษัทเอกชนรับซื้อเมล็ดตากแห้งในราคากิโลกรัมละ 50 บาท เพื่อส่งออกไปยังประเทศญี่ปุ่น ประเทศฝรั่งเศส ประเทศเยอรมนีและประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งถือว่าตลาดโกโก้ในไทยยังมีโอกาสขยายตัวได้อีกมากในส่วนจังหวัดประจวบคีรีขันธ์นั้นพบว่า มีพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูกโกโก้เป็นอย่างมาก โดยจัดเป็น 1 ใน 8 จังหวัดที่มีการปลูกโกโก้แซมพืชหลัก เช่น มะพร้าว ปาล์มน้ํามัน ยางพารา และมีการรวมตัวกันเป็นกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ โดยเฉพาะในเขตอําเภอบางสะพานอย่างไรก็ตามจากการลงสํารวจพื้นและเก็บข้อมูล การเพาะปลูกโกโก้ของกลุ่มของเกษตรกรผู้เพาะปลูกโกโก้บ้านช้างแรก อําเภอบางสะพานน้อย ประจวบคีรีขันธ์นั้นพบว่ากลุ่มเกษตรกรผู้เพาะปลูกโกโก้ยังประสบปัญหาเกี่ยวกับกระบวนการการผลิตเมล็ดโกโก้ให้มีคุณภาพ โดยเมล็ดของโกโก้ที่ผลิตได้ยังมีปัญหาในเรื่องของการเกิดเชื้อราในกระบวนการตากแห้งและในผลิตภัณฑ์โกโก้ผง นอกจากนี้รูปแบบของการจําหน่ายโกโก้ยังไม่มีความหลากหลายเท่าที่ควร ทําให้ยังไม่สามารถเพิ่มมูลค่าของโกโก้จากการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้เต็มศักยภาพ และที่สําคัญคือการขาดเครื่องมือและอุปกรณ์ที่จําเป็นต่อการแปรรูปและยังต้องการองค์ความรู้ในเรื่องของกระบวนการผลิตและการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากโกโก้ให้มีมูลค่าเพิ่มสืบเนื่องจากการแก้ไขปัญหากระบวนการผลิตเมล็ดโกโก้ให้มีคุณภาพ ตลอดจนการแปรรูปผลิตภัณฑ์โกโก้ให้มีมูลค่าเพิ่มเพื่อเข้าสู่การขายเชิงพาณิชย์ ด้วยแนวคิดการพัฒนากระบวนการผลิตโกโก้ให้ได้เมล็ดโกโก้ที่มีคุณภาพ ตั้งแต่กระบวนผลิตจนถึงการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพในกระบวนการผลิตให้มีมาตรฐานปราศจากการปนเปื้อนจากเชื้อราและวิธีการผลิตที่ได้ปริมาณโกโก้ที่มากขึ้นจากวิธีการเดิมที่ชุมชนปฏิบัติ ทําให้ได้ผลิตภัณฑ์ผงโกโก้ที่มีมาตรฐานทั้งนี้เมื่อเกษตรกรได้รับองค์ความรู้และนําไปปฏิบัติอย่างถูกต้องจะสามารถเพิ่มปริมาณผลผลิตและขายเมล็ดโกโก้ได้ในราคาที่สูงขึ้น โดยผลการดําเนินโครงการในปีงบประมาณ พ.ศ.2567 ที่ผ่านมาสรุปได้ว่า

           ด้านเศรษฐกิจ

1.ประชาชนผู้เข้าร่วมเป็นวิสาหกิจชุมชนโกโก้ตะนาวศรีสามารถมีรายได้จากการขายผลสดโกโก้ จากเดิมกิโลรัมละ 6-8 บาทต่อกิโลกรัม (แบบคละไซส์) แต่หลังจากที่ได้รับองค์ความรู้เรื่องการคัดเลือกผลสดเพื่อการส่งออกให้มีคุณภาพสามารถขายผลสดได้ในราคา 12-13 บาทต่อกิโลกรัมซึ่งเป็นผลดีกลับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนโกโก้ตะนาวศรีและเกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ในชุมชนช้างแรกเป็นอย่างมาก

2. การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากโกโก้ สร้างรายได้เสริมให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ได้แก่

1. โกโก้ 3in1 ขายปลีกซองละ 20-25 บาท และแบบกล่องบรรจุ 5 ซอง ขายในราคา 120 บาท

2. สบู่เหลวโกโก้บัตเตอร์ ขนาด 500 กรัม ขายในราคาขวดละ 129 บาท

3. โกโก้บัตเตอร์แท้ 100 เปอร์เซ็นต์ ขนาดถุง 200 กรัม ขายได้ในราคาถุงละ 120 บาท

4. โกโก้ผงแท้ 100 เปอร์เซ็นต์ ขายได้ในราคา 1,000-1,200 ต่อกิโลกรัม (ราคาขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิตในแต่ละฤดูกาล)

5. โกโก้นิปส์ 100 เปอร์เซ็นต์ บรรจุถุงขนาด 50 กรัม ขายได้ราคา 59 บาท

           ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้ส่งผลให้เกิดรายได้หมุนเวียนภายในกลุ่มเกษตรกรที่ขายผลสดและกลุ่มผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์โกโก้ตะนาวศรี

           ด้านสิ่งแวดล้อม

           เกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ ชุมชนช้างแรก อำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สามารถบริหารจัดการโกโก้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการใช้ส่วนต่างๆของต้นโกโก้เกือบทั้งหมด ไม่ให้เหลือทิ้งเป็นขยะ แต่เปลี่ยนสิ่งเหล่านั้นให้เป็นประโยชน์ต่อชุมชน เช่น การนำเปลือกของผลโกโก้และใบของโกโก้มาทำเป็นอาหารสัตว์   การนำเปลือกเมล็ดมาแปรรูปเป็นชา รวมไปถึงก่อนหน้านี้ที่ชุมชนบีบสกัดเนื้อโกโก้ออกมาแล้วได้ผลผลิตจากกระบวนการนี้อีกอย่างหนึ่งคือ เนยโกโก้ และยังไม่รู้วิธีการจัดการเพื่อนำเนยโกโก้มาใช้ประโยชน์ ภายหลังการเรียนรู้จากกิจกรรมต่างๆ ชุมชนจึงได้มีการแปรรูปเป็นสบู่โกโก้บัตเตอร์และกรองเนยโกโก้ให้มีคุณภาพจนสามารถขายเป็น เนยโกโก้ 100 เปอร์เซ็นต์ ได้ ซึ่งทั้งหมดนี้ทำให้ชุมชนลดการสร้างขยะจากกระบวนการแปรรูปได้อย่างมาก รวมไปถึงการลดต้นทุนในเรื่องอาหารสัตว์เพิ่มเติมอีกทางหนึ่งด้วย

1. เพื่อใช้ศักยภาพของมหาวิทยาลัยราชภัฏในการบูรณาการองค์ความรู้นวัตกรรมในการบริหารจัดการทรัพยากรในชุมชนอย่างยั่งยืนโดยการจัดการข้อมูลสำาหรับการบริหารจัดการ ให้มีฐานข้อมูลทรัพยากร และเครือข่ายบูรณาการที่รับผิดชอบดูแลทรัพยากรชุมชนอย่างยั่งยืน

2. เพื่อสร้างการตระหนักรู้ด้านการจัดการทรัพยากรในชุมชน การหมุนเวียนการใช้ประโยชน์ของทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ให้เกิดประสิทธิภาพ

3. เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรในการใช้ทรัพยากรและการเป็นวิทยากรชุมชน

4. พัฒนายกระดับศูนย์การเรียนรู้โกโก้ครบวงจรบ้านช้างแรก สู่การท่องเที่ยวเชิงเศรษฐกิจ