ชื่อกิจกรรม

การพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างมูลค่าเพิ่มข้าวหอมพื้นเมือง

กิจกรรมภายใต้ : 2567 (ยุทธ 5) โครงการที่ 40 : อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (ด้านการวิจัย)
ผู้ดำเนินงาน
1. อาจารย์ ดร.สุมิตานันท์ จันทะบุรี สาขาวิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
หลักและเหตุผล

          ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทยอีกทั้งยังเป็นอาหารหลักในการสงเสริมสุขภาพโดยเฉพาะพันธุ์ข้าวพื้นเมือง แต่ในปัจจุบันเกษตรกรมีการปลูกข้าวพันธุ์ใหม่ทดแทนข้าวพื้นเมืองเพื่อเพิ่มผลผลิตโดยการส่งเสริมของรัฐบาลซึ่งเป็นการเน้นการพัฒนาพันธุ์ข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตมากกว่าจะคํานึงถึงคุณค่าทางโภชนาการ ส่งผลให้ข้าวพื้นเมืองในอดีตที่มีมานานต้องสูญหายและมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องทั้ง ๆ ที่พันธุ์ข้าวพื้นเมืองนั้นมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าพันธุ์ข้าวทั่วไปหลายเท่า อีกทั้งในปัจจุบันกระแสนิยมความต้องการอาหารที่มีคุณสมบัติเป็น “อาหารเพื่อสุขภาพ” มีแนวโน้มสูงขึ้นทั้งในประเทศและต่างประเทศที่ผ่านผู้บริโภคขาดความเอาใจใส่ในการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพซึ่งรัฐบาลของหลายประเทศต้องเผชิญกับการสูญเสียงบประมาณในการรักษาโรคและให้บริการด้านสาธารณสุขแก่ประชาชน หลายประเทศจึงได้เริ่มตระหนักถึงความสําคัญของการปัองกันการเกิดโรคโดยการรณรงค์ให้ประชาชนบริโภคอาหารที่ไม่เสี่ยงต่อการเกิดโรค พร้อมกับสนับสนุนให้มีการศึกษาวิจัยในด้านอาหารเพื่อสุขภาพ ซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งที่มีบทบาทสําคัญในการดูแลรักษาสุขภาพด้วยตนเองของ

         ในปัจจุบันมีการศึกษาข้อมูลทางคุณค่าทางโภชนาการค่อนข้างน้อย ซึ่งจากการทำโครงการวิจัยถึงคุณค่าทางโภชนาการของข้าวพื้นเมืองจังหวัดเพชรบุรีก่อนหน้านี้ทำให้ผู้วิจัยเห็นว่ามีพันธุ์ข้าวพื้นเมืองหลายพันธุ์ที่น่าสนใจเนื่องจากมีคุณค่าทางโภชนาการสูง โดยเฉพาะในข้าวหอมซึ่งมีสารหอมคือสาร 2-acetyl-1-pyrroline (2AP) ซึ่งเป็นสารที่พบมากในข้าวหอมกลิ่นหอมในข้าวเกิดจากผสมผสานระหว่างสารหอมระเหยและสารกึ่งหอมระเหยมากมายหลายชนิดทำให้เกิดกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์แต่สารสำคัญที่พบมากในข้าวหอมคือสาร 2AP เช่น ข้าวพันธุ์หอมช่องสะแก และข้าวหอมใบเตย ซึ่งมีความหอมเป็นเอกลักษณ์คล้ายกลิ่นใบเตย ประกอบด้วยในปัจจุบันมีการใช้ประโยชน์และเพาะปลูกค่อนข้างน้อยเนื่องจากปัจจุบันนี้หน่วยงานของรัฐหลายหน่วยงานเข้ามามีบทบาทในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวและส่งเสริมให้เกษตรกรมีการปลูกข้าวพันธุ์ใหม่ทดแทนข้าวพื้นเมืองเพื่อเพิ่มผลผลิตซึ่งนโยบายดังกล่าวเป็นการเน้นการพัฒนาพันธุ์ข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตมากกว่าจะคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการส่งผลให้ข้าวพื้นเมืองในอดีตที่มีมานานต้องสูญหายทำให้ความผันแปรทางพันธุกรรมที่มีอยู่ในพันธุ์ข้าวพื้นเมืองลดน้อยลง และนอกจากนี้พันธุ์ข้าวพื้นเมืองนั้นมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าพันธุ์ข้าวทั่วไปหลายเท่า

          คณะผู้ดำเนินงานจึงมีความสนใจที่จะนำข้าวหอมพื้นเมืองเพชรบุรีมาพัฒนาเป็นผงข้าวกล้องงอกผสมธัญพืช โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมอีกทั้งเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับข้าวพันธุ์พื้นเมืองจังหวัดเพชรบุรี จึงเป็นการวิจัยที่มีความสำคัญเนื่องจากเมื่อโครงการสำเร็จนอกจากจะได้องค์ความรู้และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพจากข้าวพันธุ์พื้นเมืองแลซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เกษตรกรในพื้นที่หรือในสังคมไทยเกิดความตระหนักในคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ใกล้ตัวและสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงรวมถึงเกิดแนวคิดที่จะวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้เพื่อใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนต่อไป อีกทั้งยังเป็นการอนุรักษ์ข้าวพันธุ์พื้นเมืองให้ชุมชนตระหนักถึงคุณค่าของข้าวพื้นเมืองมากขึ้น และเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริตามโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

วัตถุประสงค์
1. เพื่อสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
2. เพื่อเพิ่มมูลค่าและใช้ประโยชน์และอนุรักษ์พันธุ์ข้าวหอมพื้นเมืองจังหวัดเพชรบุรี
3. เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ข้าวกล้องงอกผสมธัญพืช เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ
 
พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 แปลงปลูกข้าวแบบอินทรีย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี นาวุ้ง เมืองเพชรบุรี เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย
ผลการดำเนินกิจกรรม




1. วางแผนการดำเนินงานเพื่อจัดเตรียมเมล็ดพันธุ์
2. ดำเนินการเตรียมเมล็ดข้าวกล้องเพื่อแปรรูป โดยสีข้าวกล้องด้วยเครื่องกะเทาะเปลือกและคัดเมล็ดข้าวกล้องเพื่อแปรรูป
3.ดำเนินการเพาะข้าวกล้องงอก และหาสูตรที่เหมาะสมในการผสมธัญพืช เพื่อให้ได้สูตรที่ดีที่สุด
4. แปรรูปเป็นเครื่องดื่มผงข้าวกล้องงอกผสมธัญพืชเพื่อสุขภาพ โดยให้ชุมชน หรือนักศึกษา หรือผู้สนใจทั่วไปมีส่วนร่วมในการแปรรูปผลิตภัณฑ์
5. ออกแบบแพคเกจจิ้ง เป็นผลิตภัณฑ์ และร่วมจัดนิทรรศการ100 ปี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีขับเคลื่อนเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหาร UNESCO สู่การสร้างรายได้เพิ่มอย่างยั่งยืนด้วย Soft Power”และงานนำเสนอผลการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น (จังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์) "เฉลิมพระเกียรติจอมกษัตริย์ ฉลอง 100 ปี ราชภัฏเพชรบุรี"


-


-

ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) จำนวนผลิตภัณฑ์ที่ต่อยอดจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) 5 ผลิตภัณฑ์ 0 ผลิตภัณฑ์
2) จำนวนทรัพยากรธรรมชาติ ที่รวบรวมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ (ตัวชี้วัด ม.) 20 ชนิด 0 ชนิด
3) จำนวนชุมชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (ตัวชี้วัด ม.) 3 ชุมชน 0 ชุมชน
4) ร้อยละความสำเร็จตามแผนอนุรักษ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) ร้อยละ 80 ร้อยละ 0