ชื่อกิจกรรม

การปลูกรักษารวบรวมขยายพันธุ์พืชวงศ์ขิง เพื่อการอนุรักษ์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด จังหวัดเพชรบุรี

กิจกรรมภายใต้ : 2567 (ยุทธ 5) โครงการที่ 40 : อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (ด้านการพัฒนา)
ผู้ดำเนินงาน
1. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์ สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ คณะเทคโนโลยีการเกษตร
หลักและเหตุผล
          ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอดเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์และโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา มีเนื้อที่ทั้งหมด 470 ไร่   เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราภัฏเพชรบุรี เดิมเป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่ายางหัก-เขาปุ้ม (บ้านโป่งสลอด) หมู่ที่ 6 ตำบลหนองกะปุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี    ซึ่งเสื่อมโทรม  ส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชันและที่ราบเชิงเขา อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 60-100 เมตร มีความลาดชัน 5-10 องศา  ความอุดมสมบูรณ์ของดินค่อนข้างต่ำ  การชะล้างพังทลายของดินสูง นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์และคณะ  (2552) รายงานความหลากหลายของพรรณไม้ยืนต้น ในชุมชนโป่งสลอด ซึ่งควรค่าแก่อนุรักษ์ไว้อย่างยิ่งแต่ในปัจจุบันพันธุ์พืชหลายชนิดกำลังถูกคุกคามบางชนิดถึงขั้นวิกฤติใกล้สูญพันธุ์ อันเนื่องมาจากการตัดฟันไม้จากป่าธรรมชาติมากเกินไปเพื่อใช้ในการก่อสร้างที่อยู่อาศัย ทำคอกสัตว์เลี้ยง เผาถ่าน และทำฟืน  แต่ไม่มีการปลูกทดแทน  บางพื้นที่ถูกเปลี่ยนสภาพเพื่อใช้ในการทำคอกสัตว์เลี้ยง เช่น โคเนื้อพื้นเมือง ทำให้เกิดสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยของพืช เป็นการทำลายความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศป่าชุมชน พืชสมุนไพรที่นำมาใช้ถูกเก็บจากป่าบางชนิดหายากและเริ่มหมดไป สมุนไพรบางชนิดสูญหาย  นอกจากนี้ยังมีการทิ้งของเสียจากครัวเรือน และเศษวัสดุต่างๆจากการก่อสร้างจากชุมชนนำมาทิ้ง สร้างความเสื่อมโทรมให้กับพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง(นันท์นภัส สุวรรณสินธุ์ และคณะ, 2554)  เกิดการสูญเสียพันธุกรรมพืชอย่างรวดเร็ว  ตั้งแต่ปี 2566-2568 เป็นต้นมาได้ดำเนินการปลูกและขยายพันธุ์เพิ่ม จำนวน 6 ชนิด ได้แก่ กระเจียวขาวปากเหลือง  กระเจียวขาว  ว่านหาวนอน  กะทือลิง  เปราะใหญ่ และเปราะป่าใบลายดอกขาว เพื่อนำพืชวงศ์ขิงกลับคืนสู่ป่า พื้นที่ป่าชุมชนบ้านโป่งสลอด ในพื้นที่สวนพฤกษศาสตร์ ลงในบล็อกแปลงปลูก และเสวียนใต้ต้นแจง ต้นมะค่าแต้ ต้นสะเดา วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี และมีการติดตามในการปลูกพืชวงศ์ขิงอย่างต่อเนื่อง ในปีงบประมาณ 2569 ผู้รับผิดชอบโครงการเล็งเห็นถึงประโยชน์และคุณค่าของพืชวงศ์ขิง และกล้วยไม้ดิน  ในการขยายพันธุ์เพิ่มเติมไว้ เพื่อให้สามารถใช้ทรัพยากรชีวภาพได้ยั่งยืนสืบไป
 
วัตถุประสงค์
1. เพื่อสนองพระราชดำริตามโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
2. เพื่อปลูกรักษารวบรวม และขยายพันธุ์กล้วยไม้ดิน และพืชวงศ์ขิง เพื่อการอนุรักษ์ ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี 
3. ขยายพันธุ์เพิ่มจำนวน ในการนำปลูกคืนสู่ป่า วิทยาเขตโป่งสลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด หนองกะปุ บ้านลาด เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย
ผลการดำเนินกิจกรรม




สรุปผลการดำเนินงาน ดังนี้
1. เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงจำนวน 6 ชนิด ได้แก่ กระเจียวขาว  กระเจียวขาวปากเหลือง และเปราะใหญ่  ว่านหาวนอน กระทือลิง และเปราะป่าลายดอกขาว  ได้ทั้งหมด 850 ต้น
2. เพิ่มปริมาณจำนวนต้นพืชวงศ์ขิงด้วยการปลูก 6 ชนิด ดังนี้
2.1 ขยายพันธุ์และลงปลูกซ่อมในบล็อกแปลงปลูก 3 แปลง ได้แก่ กระเจียวขาว 30 ต้น กระเจียวขาวปากเหลือง 30 ต้น และเปราะใหญ่ 40 ต้น
2.2 ขยายพันธุ์และปลูกลงในเสวียนใหญ่ใต้ต้นแจง 3 อัน ได้แก่ เปราะป่าลายดอกขาว 200 ต้นกะทือลิง 200 ต้น กระเจียวขาว 200 ต้น และเสวียนเล็ก 1 อัน ได้แก่ ว่านหาวนอน 150 ต้น
2.3 ขยายพันธุ์กล้วยไม้ดิน และปลูกลงในเสวียนใหญ่ใต้ต้นสะเดา 1 อัน ได้แก่ หมูกลิ้ง 100  ต้น
           ได้จำนวนต้นพืชที่เพิ่มขึ้นเมื่อนำมาขยายพันธุ์ สำหรับการปลูกรักษารวบรวม การปฏิบัติดูแลรักษาไว้ในโรงเรือนเพื่อการอนุรักษ์ และนำกลับคืนสู่ป่า โดยดำเนินการปลูกลงในเสวียนใต้ต้นไม้ยืนต้น ได้แก่ ต้นแจง ต้นสะเดาในพื้นที่สวนพฤกษศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี วิทยาเขตโป่งสลอด กิจกรรมนี้ได้มีการบูรณาการในรายวิชาการเตรียมฝึกประสบการณ์วิชาชีพเกษตรศาสตร์ ซึ่งนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ชั้นปีที่ 4 และศิษย์เก่า สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ คณะเทคโนโลยีการเกษตร หลังจากปลูกไป 1 เดือน ลงพื้นที่ติดตามผล พบว่ามีอัตราการรอด 100 เปอร์เซ็นต์ เนื่องจากหลังปลูกมีฝนตกอย่างต่อเนื่อง


มีปัญหาเรื่องปีนี้ขาดน้ำเนื่องจากอากาศร้อนยาวนาน ตั้งแต่ต้นปีจนถึงเดือนพฤษภาคม และสภาพพื้นที่แห้งแล้งแดดจัด ในการดำเนินงานสำหรับการปลูกพืชวงศ์ขิงที่ต้องการน้ำ และร่มเงาในการเจริญเติบโต จึงเป็นกิจกรรมที่หนักเพราะต้องใส่วัสดุปริมาณมากลงในเสวียน ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการฟื้นฟูต้นพืชในช่วงแรก  ให้ตั้งตัวได้เร็ว และมีอัตรารอดตายได้สูง


-

ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) จำนวนผลิตภัณฑ์ที่ต่อยอดจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) 5 ผลิตภัณฑ์ 0 ผลิตภัณฑ์
2) จำนวนทรัพยากรธรรมชาติ ที่รวบรวมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ (ตัวชี้วัด ม.) 20 ชนิด 0 ชนิด
3) จำนวนชุมชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (ตัวชี้วัด ม.) 3 ชุมชน 0 ชุมชน
4) ร้อยละความสำเร็จตามแผนอนุรักษ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) ร้อยละ 80 ร้อยละ 0