ชื่อกิจกรรม

การเก็บรวบรวมการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดองและไข่สัตว์น้ำชนิดอื่นๆ และจำนวนลูกพันธุ์ได้จากการเพาะฟักและการปล่อยคืนสู่ธรรมชาติของธนาคารปูม้า จังหวัดเพชรบุรี

กิจกรรมภายใต้ : 2567 (ยุทธ 5) โครงการที่ 40 : อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
ประเภทกิจกรรม
การพัฒนาท้องถิ่น (บริการวิชาการ)
ผู้ดำเนินงาน
1. อาจารย์ทิพย์สุดา ชงัดเวช สาขาวิชาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ คณะเทคโนโลยีการเกษตร
หลักและเหตุผล

          เพชรบุรี เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีอาณาเขตฝั่งตะวันออกติดกับอ่าวไทย รวมระยะทางประมาณ 82 กิโลเมตร ซึ่งบริเวณชายฝั่งนี้มีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ เช่น หอยแครง หอยเสียบ หอยหวาน ปูทะเล กั้งกระดาน หมึกกล้วย หมึกสาย หมึกกระดอง ปูม้า เป็นต้น สัตว์น้ำเหล่านี้ มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ และมีความต้องการของตลาดสูง ทำให้เกิดการแข่งขันด้านการทำประมง ดังนั้นเครื่องมือในการทำประมงจึงมีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนา เพื่อให้สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้มากขึ้น นอกจากนี้ ถึงแม้ว่าสัตว์น้ำที่จับได้จะมีไข่ติดตัวมา เช่น ปูม้าไข่นอกกระดอง ชาวประมงก็ยังคงนำมาขาย เพื่อให้เพียงพอกับความต้องการของผู้บริโภค ทำให้ในปัจจุบันจำนวนสัตว์น้ำ โดยเฉพาะ ปูม้า มีจำนวนลดน้อยลง จากปัญหาดังกล่าว ชุมชนชาวประมงมีการน้อมนำแนวพระราชดำริ เพื่อหาแนวทางการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชายฝั่งผสมผสานกับการอนุรักษ์เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน จึงได้มีการจัดตั้งธนาคารปูม้า รับฝากแม่ปูม้าที่มีไข่นอกกระดองและไข่ของสัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ ที่ติดมากับเครื่องมือประมง เช่น ไข่หมึก หรือไข่ปลาบางชนิด เมื่อสัตว์น้ำต่าง ๆ เหล่านี้ฟักออกจากไข่จึงทำการปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ ดังนั้นเพื่อเป็นการทราบข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนการฝากและอัตราการปล่อยลูกพันธุ์สัตว์น้ำคืนสู่ธรรมชาติ และเพื่อเป็นฐานข้อมูลในการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์น้ำบริเวณชายฝั่ง ผู้ดำเนินงานจึงได้มีการเก็บรวบรวมการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดอง ไข่สัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ และจำนวนลูกพันธุ์สัตว์น้ำที่ได้จากการเพาะฟักและปล่อยคืนสู่ธรรมชาติของธนาคารปูม้า จังหวัดเพชรบุรีขึ้น

วัตถุประสงค์
1. เพื่อสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
2. เพื่อทราบจำนวนการฝากและอัตราการปล่อยลูกพันธุ์สัตว์น้ำคืนสู่ธรรมชาติของธนาคารปูม้า จังหวัดเพชรบุรี
พื้นที่เป้าหมาย
# พื้นที่ ตำบล อำเภอ จังหวัด
1 ธนาคารปูม้า บริเวณชายฝั่ง จังหวัดเพชรบุรี แหลมผักเบี้ย บ้านแหลม เพชรบุรี
กิจกรรมย่อย
ผลการดำเนินกิจกรรม




สรุปผลการดำเนินงาน ดังนี้
จำนวนกลุ่มธนาคารปูม้าที่เข้าร่วมดำเนินงาน
กลุ่มธนาคารปูม้าที่เข้าร่วมดำเนินงาน มี 5 กลุ่ม ได้แก่
1. ธนาคารปูม้าคลองวัว ต.บางแก้ว อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี
2. ธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ย ต.แหลมผักเบี้ย อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี
3. ธนาคารปูม้าหาดเจ้าสำราญ ต.หาดเจ้าสำราญ อ.เมือง จ.เพชรบุรี
4. ธนาคารปูม้าคลองบ้านบางกุฬา ต.หาดเจ้าสำราญ อ.เมือง จ.เพชรบุรี
5. ธนาคารปูม้าคลองเทียน ต.ชะอำ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี
 
2. จำนวนการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดอง และไข่สัตว์น้ำอื่น ๆ
          ในการดำเนินงานสามารถเก็บรวมรวมข้อมูลการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดองได้เฉพาะ ธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ยเพียง 1 แห่ง เนื่องด้วยธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ยมีชาวประมงที่ออกทำการประมงทั้งเรือประมงขนาดเล็กและเรือประมงขนาดใหญ่ (ขนาดมากกว่า 10 ตันกรอส) แม่ปูม้าไข่นอกกระดองที่ชาวประมงนำมาฝากไว้กับธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ยส่วนใหญ่ได้มาจากเรือประมงขนาดใหญ่ ส่วนธนาคารปูม้ากลุ่มอื่น ๆ อีก 4 แห่ง เรือที่ใช้ออกทำการประมงปูม้าเป็นเรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก ประกอบกับในช่วงการดำเนินงานในบางช่วงมีคลื่นลมแรงเรือประมงขนาดเล็กไม่สามารถออกทำการประมงได้ และบางช่วงที่ชาวประมงออกทำการประมงปูม้าแต่ไม่ได้ปูม้า ทำให้ชาวประมงเปลี่ยนไปออกอวนปลาหรืออวนกุ้งแทนการทำประมงปูม้า ทำให้ไม่มีแม่ปูม้าไข่นอกกระดองเข้ามาฝากกับธนาคารปูม้า ดังนั้นในรายงานผลการดำเนินงานจึงรายงานผลได้เฉพาะการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดองของธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ยเพียง 1 แห่งเท่านั้น ดังนี้
จำนวนการฝากแม่ปูม้าไข่นอกกระดองของธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ย ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงเดือนมิถุนายน 2567 มีจำนวนเท่ากับ 3,118 ตัว
          ธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ย แม่ปูม้าไข่นอกกระดองมีขนาดกระดองกว้างและยาว เฉลี่ยเท่ากับ 118.32±4.48 มม. และ 53.63±2.49 มม. ตามลำดับ น้ำหนักแม่ปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง เฉลี่ยเท่ากับ 133.41±15.42 กรัม น้ำหนักไข่ของปูม้า เฉลี่ยเท่ากับ 22.66±0.67 กรัม จำนวนไข่ปูม้า เฉลี่ยเท่ากับ 499,127.92±14,833.42 ฟอง จำนวนการฟักเป็นตัวระยะ Zoea เฉลี่ยเท่ากับ 144,908.43±3,312.42ตัว คิดเป็นอัตราการฟักเฉลี่ยเท่ากับ ร้อยละ 32.68±3.31
 
3. จำนวนการฝากไข่สัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ
          จำนวนการฝากไข่สัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ ได้แก่ ไข่หมึกหอม มีเฉพาะธนาคารปูม้าหาดเจ้าสำราญในเดือนกรกฎาคม 2567 พบจำนวนการฝากไข่หมึกหอม ประมาณ 879 ฝัก (เฉลี่ยฝักละ 6 ตัว เท่ากับประมาณ 5,274 ตัว )
          จำนวนการปล่อยลูกปูม้าและลูกสัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ คืนสู่ธรรมชาติ
          จำนวนการปล่อยลูกปูม้า
          จำนวนการปล่อยลูกปูม้าคืนสู่ธรรมชาติ ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงเดือนมิถุนายน 2567 ณ ธนาคารปูม้าแหลมผักเบี้ย มีจำนวนรวมประมาณ 452,575,128 ตัว
 
4. การจัดกิจกรรมรู้รักษ์ทะเล รู้รักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ
          กิจกรรมรู้รักษ์ทะเล รู้รักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ จัดขึ้นเมื่อวันที่ 2 เม.ย.2567 ณ ธนาคารปูม้าหาดเจ้าสำราญ เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ เนื่องในวันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยผู้เข้าร่วมกิจกรรมมาจากตัวแทนธนาคารปูม้าในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี คณาจารย์และเจ้าหน้าที่คณะเทคโนโลยีการ เกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ตัวแทนคณาจารย์จากมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี และชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียง โดยกิจกรรมมีการมอบใบประกาศนียบัตรให้แก่กลุ่มธนาคารปูม้า ปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำคืนสู่ธรรมชาติเพื่อถวายเป็นพระราชกุศล และตัวแทนกลุ่มธนาคารปูม้า และกลุ่มผู้สนใจทั่วไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับรูปแบบของการจัดตั้งธนาคารปูม้า วิธีการเพาะฟักไข่ปูม้า การเพาะฟักไข่หมึก และรูปแบบการปล่อยลูกพันธุ์สัตว์น้ำคืนสู่ธรรมชาติ


ในช่วงของการดำเนินงานบางช่วงมีคลื่นลมแรง เรือประมงขนาดเล็กไม่สามารถออกทำการประมงได้ และบางช่วงที่ชาวประมงออกทำการประมงปูม้าแต่ไม่ได้ปูม้า ทำให้ชาวประมงเปลี่ยนไปออกอวนปลาหรืออวนกุ้งแทนการทำประมงปูม้า ทำให้ไม่มีแม่ปูม้าไข่นอกกระดองเข้ามาฝากกับธนาคารปูม้า


-

ตัวชี้วัดกิจกรรมหลัก
ตัวชี้วัด เป้าหมาย ผลที่ได้ รายละเอียด
1) จำนวนผลิตภัณฑ์ที่ต่อยอดจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) 5 ผลิตภัณฑ์ 0 ผลิตภัณฑ์
2) จำนวนทรัพยากรธรรมชาติ ที่รวบรวมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ (ตัวชี้วัด ม.) 20 ชนิด 0 ชนิด
3) จำนวนชุมชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (ตัวชี้วัด ม.) 3 ชุมชน 0 ชุมชน
4) ร้อยละความสำเร็จตามแผนอนุรักษ์พืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (ตัวชี้วัด ม.) ร้อยละ 80 ร้อยละ 0