การเข้าสู่ยุค “ประเทศไทย 4.0” ที่มุ่งหวังให้มีการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาช่วยการพัฒนาประเทศ ในขณะเดียวกันได้เกิดกระแสของการให้บริการในรูปแบบใหม่ในยุคดิจิทัลเรียกได้ว่าเป็น “เทคโนโลยีก้าวกระโดด” (Disruptive Technology) ที่ได้รับความนิยมอย่างฉับพลันอันเนื่องมาจากความสามารถในตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภคในวิถีปัจจุบัน จึงทำให้เกิดการบริการผ่านระบบออนไลน์ที่แพร่หลายอย่างรวดเร็วในสังคมไทย  อีกทั้งโลกยุคดิจิทัลสร้างโอกาสและความท้าทายใหม่ๆ ให้กับพลเมืองในศตวรรษที่ 21 ไม่ว่าจะเป็นโอกาสด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเรียนรู้เทคโนโลยีดิจิทัล อย่างไรก็ตามการส่งเสริมความเข้มแข็งของพลเมืองในยุคดิจิทัล (Digital Citizenship) อย่างฉลาดรู้เท่าทันมากพอ (Digital Intelligence)  โดยมีศักยภาพในการปรับใช้เทคโนโลยีเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและรับมือด้านมืดยุคดิจิทัลอย่างปลอดภัยและยืดหยุ่นต่อความท้าทายรูปแบบใหม่ด้วยเช่นกัน (Digital Resilience)

          ทั้งนี้เทคโนโลยีที่มีผลด้านบวกต่อสังคมคือส่งผลต่อการเรียนรู้  ทำให้การเรียนรู้มีการโต้ตอบและทำงานร่วมกันมากขึ้นซึ่งจะช่วยให้ผู้คนมีส่วนร่วมกับเนื้อหาที่เรียนรู้และมีปัญหาได้ดีขึ้น เพราะอินเทอร์เน็ตช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนได้ตลอดเวลา และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ทว่าแม้เราอาจจะใช้เทคโนโลยีดิจิทัลราวกับมันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตไปแล้ว แต่ดูเหมือนคนจำนวนมากยังขาดทักษะและความรู้ที่จำเป็นต่อการใช้ประโยชน์จากโอกาสดังกล่าวยังไม่รู้วิธีลดผลกระทบจากความเสี่ยงในโลกออนไลน์ จึงควรมีการสร้างบุคลากรที่รู้เท่าทันในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy)  สร้างความพร้อมและความเข้มแข็งของชุมชน ในการรองรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและสังคมดิจิทัล ให้มีความรู้ความสามารถ เกี่ยวกับเศรษฐกิจและการใช้เครื่องมือดิจิทัลต่าง ๆ สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ เพื่อให้เป็นชุมชนดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพ

          จากการศึกษา และลงพื้นที่สำรวจชุมชนเป้าหมาย จำนวน 3 ชุมชน พบว่า ต้นทุนเชิงพื้นที่ของชุมชนบ้านช้างแรก ชุมชนบ้านโค้งตาบาง และชุมชนหัวทุ่ง-ทุ่งพร้าวพัฒนา ที่มหาวิทยาลัยได้ดำเนินโครงการเพื่อพัฒนาท้องถิ่นมาอย่างต่อเนื่อง จนสามารถเป็นชุมชนต้นแบบ มีต้นทุนเชิงพื้นที่และผลกระทบด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมเพื่อการต่อยอดสู่ชุมชนดิจิทัล ดังนี้

          1. ชุมชุนบ้านช้างแรก ตำบลช้างแรก อำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

          ตามที่มหาวิทยาลัยได้ดำเนินโครงการพัฒนาศักยภาพของชุมชนผลิตโกโก้ สู่การค้าเชิงพานิชย์ ของชุมชนบ้านช้างแรก อำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565-2566 ซึงก่อให้เกิดผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม พบว่า ด้านเศรษฐกิจชุมชนมีการจัดตั้งกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชนโกโก้ตะนาวศรีสามารถมีรายได้จากการขายผลสดโกโก้ การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากโกโก้ ได้แก่ โกโก้ 3in1 สบู่โกโก้บัตเตอร์ โกโก้บัตเตอร์แท้ โกโก้ผงแท้  โกโก้นิปส์ แป้งบราวนี่สำเร็จรูป ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้ส่งผลให้เกิดรายได้หมุนเวียนภายในกลุ่มเกษตรกรที่ขายผลสดและกลุ่มผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์โกโก้ตะนาวศรี สำหรับด้านสิ่งแวดล้อม ชุมชนสามารถบริหารจัดการโกโก้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการใช้ส่วนต่าง ๆ ของต้นโกโก้เกือบทั้งหมด ไม่ให้เหลือทิ้งเป็นขยะ แต่เปลี่ยนสิ่งเหล่านั้นให้เป็นประโยชน์ต่อชุมชน เช่น การนำเปลือกของผลโกโก้และใบของโกโก้มาทำเป็นอาหารสัตว์ การนำเปลือกเมล็ดมาแปรรูปเป็นชา รวมไปถึงก่อนหน้านี้ที่ชุมชนบีบสกัดเนื้อโกโก้ออกมาแล้วได้ผลผลิตจากกระบวนการนี้อีกอย่างหนึ่งคือ เนยโกโก้ และยังไม่รู้วิธีการจัดการเพื่อนำเนยโกโก้มาใช้ประโยชน์ ภายหลังการเรียนรู้จากกิจกรรมต่าง ๆ ชุมชนจึงได้มีการแปรรูปเป็นสบู่โกโก้บัตเตอร์และกรองเนยโกโก้ให้มีคุณภาพจนสามารถขายเป็น เนยโกโก้ 100% ได้ ซึ่งทั้งหมดนี้ทำให้ชุมชนลดการสร้างขยะจากกระบวนการแปรรูปได้อย่างมาก รวมไปถึงการลดต้นทุนในเรื่องอาหารสัตว์เพิ่มเติมอีกทางหนึ่งด้วย แต่อย่างไรก็ตามชุมชนขาดการจัดการข้อมูลพื้นฐานและมีความต้องการใช้ข้อมูลดังกล่าวในการบริหารจัดการกลุ่มวิสาหกิจ ได้แก่ ข้อมูลสมาชิก ข้อมูลพื้นฐานความรู้เกี่ยวกับการเพาะปลูก วัตถุดิบ และการแปรรูปผลิตภัณฑ์โกโก้ การสื่อสารประชาสัมพันธ์ภายในชุมชนและการเผยแพร่สู่สาธารณะ

          2. ชุมชนบ้านโค้งตาบาง ตำบลท่าไม้รวก อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี

          ชุมชนบ้านโค้งตาบางมีความเข้มแข็งในเรื่องของป่าชุมชน มีพื้นที่ป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ ร่มรื่น มีพันธุ์ไม้ที่สำคัญหลากหลายชนิด มีสัตว์ป่านานาชนิด และมีน้ำไหลในลำห้วยตลอดปี และมีการใช้ประโยชน์ผลผลิตจากป่าตามกฏระเบียบที่ชาวบ้านโค้งตาบางทำประชาคมกันไว้ ตามที่มหาวิทยาลัยได้ดำเนินส่งเสริมให้ชุมชนพัฒนาด้านป่าชุมชนและคาร์บอนเครดิตแห่งแรกของประเทศไทย มีความภาคภูมิใจที่มีโฉนดป่าชุมชนใบแรกของประเทศไทย เป็นชุมชนที่มีอากาศที่ดี มีสมุนไพรในป่าชุมชน และมีความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวของคนในชุมชน และโครงการพัฒนาโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและยกระดับรายได้ให้กับคนในชุมชนฐานราก  ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562-2564 มีการส่งเสริมและพัฒนาให้มีการผลิตและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรที่ได้รับมาตรฐาน มีคุณภาพ เช่น น้ำมันไพล ลูกประคบ ยาหม่องจากไพล พิมเสน ฯลฯ เป็นต้น พร้อมทั้งมีศูนย์บริการแพทย์แผนไทยโค้งตาบาง ทำให้ชุมชนเกิดรายได้เพิ่มมากขึ้นและเป็นอาชีพ ตลอดจนเป็นแหล่งศึกษาดูงานต่อไป แต่อย่างไรก็ตามชุมชนขาดการจัดการองค์ความรู้เกี่ยวกับป่า ข้อมูลพื้นฐานในการบริหารจัดการป่าชุมชน ได้แก่ ข้อมูลสมาชิก ข้อมูลพื้นฐานความรู้ การจัดการคาร์บอนเครดิต ช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์และการสื่อสารประชาสัมพันธ์ภายในชุมชนและการเผยแพร่สู่สาธารณะ

         3. ชุมชนหัวทุ่ง-ทุ่งพร้าวพัฒนา ตำบลท่ายาง อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี

         ตามที่มหาวิทยาลัยได้ดำเนินด้านการบริการวิชาการและการพัฒนาท้องถิ่นอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 8 ปี ทำให้ชุมชน มีศักยภาพในการถ่ายทอดกระบวนการการจัดการขยะ มีความรู้ความเข้าใจด้านการจัดการขยะเป็นอย่างดี  จากประสบการณ์ที่ได้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเองอย่าจริงจังและต่อเนื่อง จนสามารถเป็นชุมชนต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อมของการบริหารจัดการขยะแบบครบวงจรที่ประสบความสำเร็จในจังหวัดเพชรบุรี ขยายผลไปยังเครือข่าย ชุมชนและโรงเรียน ได้รับรางวัลทั้งในระดับจังหวัดและประเทศ ตลอดเป็นแหล่งเรียนรู้ โดยเป็นฐานการศึกษาดูงานรวมทั้งการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีในชุมชน ในแต่ละปีเป็นจำนวนมาก ซึ่งสร้างรายได้ให้กับชุมชนเป็นอย่างมาก และชุมชนหัวทุ่ง-ทุ่งพร้าวได้เข้าสู่การประกวดในระดับต่าง ๆ และได้รับรางวัลต่าง ๆ ประสบผลสำเร็จในการจัดการขยะเข้าสู่ชุมชนที่เรียกว่า “ชุมชน Zero Waste” คือ ขยะเป็นศูนย์ อย่างไรก็ตามชุมชนควรมีการจัดการข้อมูลพื้นฐานและการจัดการองค์ความรู้ด้านการจัดการขยะของชุมชน เพื่อการสื่อสารประชาสัมพันธ์ภายในชุมชนและการเผยแพร่สู่สาธารณะ

          จากการลงพื้นที่ สำรวจและเก็บข้อมูล ทั้ง 3 ชุมชนเป้าหมาย พบว่า ควรพัฒนาทักษะการเรียนรู้ดิจิทัล (Digital literacy) สำหรับประชาชนในชุมชนและสร้างสภาพแวดล้อมชุมชนให้เกิดเป็นชุมชนดิจิทัล โดยมีระบบบริหารจัดการข้อมูลพื้นฐานของชุมชน เพื่อให้การดำเนินกิจกรรมของชุมชน สะดวก รวดเร็ว ถูกต้องและตรวจสอบได้ อีกทั้งมีการจัดเก็บองค์ความรู้ให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชนเกี่ยวกับการผลิตและแปรรูปโกโก้ตะนาวศรี การจัดการป่าชุมชน และการจัดการขยะ รวมถึงเป็นการสื่อสารประชาสัมพันธ์ภายในชุมชนและเผยแพร่สู่สาธารณะ

           จากที่กล่าวมาข้างต้น คณะผู้รับผิดชอบโครงการได้ตระหนักและเล็งเห็นในการสนับสนุนส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้ทางด้านเทคโนโลยีดิจิทัล และทักษะการใช้ดิจิทัล ที่คาดหวังให้เกิดกับชุมชน เช่น การรู้และใช้สื่อ (Media Literacy)  สามารถสร้างสรรค์ สร้างสื่อ ใช้สื่อ เพื่อการสื่อสารและเรียนรู้ ที่ประกอบด้วยการผลิตสื่อเรียนรู้ การอบรมพัฒนาความรู้ความเข้าใจดิจิทัล สร้างคุณค่าให้กับตนเองและสังคม จึงดำเนินการจัดโครงการพัฒนาทักษะ Digital Literacy จำนวน 2 หลักสูตร 1) หลักสูตร "ทักษะการเรียนรู้ Digital Marketing เพื่อทำการประชาสัมพันธ์บนสื่อออนไลน์ สำหรับผู้เริ่มต้น " 2) หลักสูตร “การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลในทุกช่วงวัย” และพัฒนาระบบการบริหารจัดการงานชุมชน เพื่อเป็นการให้ความรู้ ส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดการพัฒนาการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เพิ่มมากขึ้น และกระตุ้นให้ภาคธุรกิจทั้งวิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม หันมาสนใจดำเนินธุรกิจที่เพิ่มความสามารถในการแข่งขันให้กับธุรกิจมากยิ่งขึ้น

1. เพื่อพัฒนาทักษะการเรียนรู้ดิจิทัลของชุมชนให้เรียนรู้ สื่อสาร ทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย

2. เพื่อพัฒนาชุมชนให้มีทักษะการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย